Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, çete şiddetinin hızla arttığı Haiti'ye bir ziyaret gerçekleştiriyor. Ziyaret, ülkede son aylarda çete saldırıları nedeniyle evlerini terk etmek zorunda kalan insan sayısının 1,5 milyona ulaştığı bir döneme denk geldi. Guterres, Haiti yönetimi ve sivil toplum kuruluşlarıyla bir araya gelerek krizin boyutlarını yerinde değerlendiriyor. BM, Haiti'deki insani durumun kritik olduğunu ve uluslararası yardımın acilen artırılması gerektiğini vurguluyor.
Gelişmenin Arka Planı: Haiti'de Çete Şiddeti Neden Tırmanıyor?
Haiti, 2021 yılında Devlet Başkanı Jovenel Moïse'in suikasta uğramasının ardından siyasi bir boşluğa sürüklendi. Bu boşluk, silahlı çetelerin kontrolü ele geçirmesine olanak tanıdı. Başkent Port-au-Prince ve çevresinde faaliyet gösteren çeteler, cinayet, kaçırma ve tecavüz gibi suçları sistematik hale getirdi. Polis gücü yetersiz kalırken, hükümet çetelerle mücadelede etkisiz kaldı.
BM verilerine göre, 2024 yılının ilk yarısında çete şiddeti nedeniyle evlerini terk edenlerin sayısı iki katına çıktı. Haiti'de her dört kişiden biri, gıda ve temel ihtiyaçlara erişimde ciddi sıkıntı yaşıyor. Çeteler, limanları, petrol depolarını ve ana ulaşım yollarını kontrol ederek ülkeyi ekonomik olarak felç etti. Guterres, bu ziyaretinde Haiti'ye uluslararası bir güvenlik misyonu gönderilmesi çağrılarını da gündeme getirecek.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Karayipler'de Güvenlik ve Göç Krizi
Haiti'deki istikrarsızlık, sadece ülke içinde değil, bölgesel olarak da etkiler yaratıyor. Dominik Cumhuriyeti, Haiti sınırına duvar örmeye başladı ve binlerce Haitili sınır dışı edildi. Ayrıca, ABD ve Bahamalar gibi ülkeler, Haiti'den gelen düzensiz göç dalgalarıyla karşı karşıya. Küba ve Porto Riko da dahil olmak üzere birçok Karayip ülkesi, Haiti'deki krizin bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerinden endişe duyuyor.
BM'nin çağrısına karşılık, Kenya öncülüğünde çok uluslu bir güvenlik misyonu planlanıyor ancak bu misyonun finansmanı ve lojistiği hâlâ tam olarak çözülmüş değil. Guterres'in ziyareti, bu misyona ivme kazandırmayı ve uluslararası toplumun Haiti'ye daha fazla kaynak ayırmasını sağlamayı hedefliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Haiti krizi, Türkiye'nin doğrudan müdahil olduğu bir bölge olmasa da, küresel insani krizlerin yönetimi ve uluslararası barış misyonları açısından önem taşıyor. Türkiye, BM çatısı altında barışı koruma operasyonlarına katkı sağlayan ülkeler arasında yer alıyor. Haiti'deki insani durum, Türkiye'nin özellikle Afrika ve Latin Amerika'ya yönelik kalkınma yardımları ve insani diplomasi politikalarını doğrudan ilgilendiriyor. Ayrıca, Karayipler'de artan düzensiz göç, Avrupa ve Akdeniz üzerinden Türkiye'yi de dolaylı olarak etkileyebilecek bir sınamadır. Bu nedenle, Haiti'de kalıcı istikrarın sağlanması, tüm bölgeler için küresel bir kamu yararı niteliği taşıyor.
