Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, yaklaşık 14 yıldır süren ve yüz binlerce kişinin ölümüne, milyonlarca kişinin yerinden edilmesine yol açan iç savaşın başlangıcından bu yana görevdeki ilk BM Genel Sekreteri olarak Cumartesi günü Suriye'ye ziyarette bulunacak. Beyrut merkezli diplomatik kaynaklar, Guterres'in programının Şam'da Suriye hükümeti yetkilileri ve BM yetkilileriyle görüşmeleri içerdiğini aktardı. Ziyaret, Suriye'deki insani krizin derinleştiği ve uluslararası toplumun çözüm arayışlarının devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Ziyaretin Arka Planı
Guterres'in ziyareti, Suriye'deki çatışmanın 2011'de başlamasından bu yana görevdeki bir BM Genel Sekreterinin ülkeye yaptığı ilk ziyaret olma özelliği taşıyor. Daha önce BM Genel Sekreterleri Ban Ki-moon ve Kofi Annan, savaşın başlamasından önce Suriye'ye ziyaretlerde bulunmuştu. Ban Ki-moon, 2010 yılında Şam'ı ziyaret etmişti. Guterres, Suriye'deki insani durumu yerinde gözlemleyecek, BM yardım operasyonlarını denetleyecek ve siyasi bir çözüm için yenilenmiş çabaları destekleyecek.
Suriye, 14 yılı aşkın süredir devam eden iç savaş nedeniyle dünyanın en büyük insani krizlerinden biriyle karşı karşıya. BM verilerine göre, savaşta 500 binden fazla kişi hayatını kaybetti, 6,8 milyon kişi ülke içinde yerinden edildi ve 6,6 milyon kişi komşu ülkelere sığındı. Ülke nüfusunun yaklaşık %70'i insani yardıma muhtaç durumda. Guterres'in ziyareti, bu insani krizin boyutlarına dikkat çekmek ve uluslararası toplumun yardım taahhütlerini artırması için bir fırsat olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Guterres'in Suriye ziyareti, sadece insani değil, aynı zamanda siyasi bir mesaj içeriyor. BM, uzun süredir Suriye'de siyasi bir çözüm için 2254 sayılı Güvenlik Konseyi kararını destekliyor. Bu karar, kapsayıcı bir siyasi geçiş süreci öngörüyor. Guterres, Şam'da Esad yönetimiyle görüşecek ve muhalefet gruplarıyla temaslarını da sürdürecek. Bu ziyaret, Suriye'deki çatışmanın sona erdirilmesi için uluslararası toplumun yeniden ilgisini çekmeyi amaçlıyor.
Suriye'deki durum, bölgesel dengeler açısından da kritik. Türkiye, İran, Rusya, İsrail ve ABD gibi ülkelerin farklı çıkarları, Suriye'deki krizin çözümünü karmaşık hale getiriyor. BM Genel Sekreteri'nin ziyareti, bu aktörler arasında diyalog kanallarını canlandırabilir. Ayrıca, Suriye'deki yeniden yapılanma sürecinin finansmanı ve mültecilerin geri dönüşü gibi konular da uluslararası gündemde yer tutuyor. Guterres'in ziyareti, bu konularda yeni bir ivme yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin güney sınırındaki istikrar ve mülteciler konusunda doğrudan etkili olabilir. Türkiye, Suriye'deki savaşın başından bu yana yaklaşık 3,6 milyon Suriyeliye ev sahipliği yapıyor. Guterres'in ziyareti, mültecilerin gönüllü geri dönüşü için uluslararası desteğin artmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Suriye'nin kuzeyindeki operasyonları ve PKK/YPG'ye yönelik endişeleri, BM'nin bölgedeki rolü açısından önemli. Ankara, BM'nin Suriye'de siyasi çözüm çabalarını destekliyor ancak terörle mücadele konusundaki hassasiyetlerinin de dikkate alınmasını bekliyor. Guterres'in ziyareti, Türkiye'nin bu konulardaki pozisyonunu uluslararası platformda görünür kılma açısından bir fırsat olarak değerlendirilebilir.
