Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, 17 yıl aradan sonra bir BM liderinin ilk resmi ziyareti kapsamında Suriye'nin başkenti Şam'a ulaştı. BM'nin en üst düzey yetkilisi, burada geçici yönetimin fiili lideri Ahmed el-Şaraa ile bir araya gelecek. El-Şaraa, geçen yıla kadar BM Güvenlik Konseyi'nin yaptırım listesinde yer alıyordu. Ziyaret, Suriye'deki iç savaşın ardından yeni bir dönemin başlangıcına işaret ediyor ve uluslararası toplumun ülkedeki geçiş sürecine verdiği desteğin somut bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Ziyaretin Arka Planı
Guterres'in ziyareti, Suriye'de Beşar Esad rejiminin Aralık 2024'te devrilmesi ve ardından Ahmed el-Şaraa önderliğinde geçici bir hükümetin kurulmasının ardından gerçekleşiyor. BM Genel Sekreteri, daha önce yaptığı açıklamalarda Suriye'deki geçiş sürecini desteklediğini belirtmiş ve ülkenin yeniden inşası için uluslararası topluma çağrıda bulunmuştu. Bu ziyaret, BM'nin Suriye'deki yeni yönetimle doğrudan temas kurma ve insani yardım çalışmalarını hızlandırma amacını taşıyor.
Guterres, Şam'da ayrıca sivil toplum temsilcileri ve BM yetkilileriyle de bir araya gelecek. Ziyaretin ana gündem maddeleri arasında insani yardım erişimi, ekonomik toparlanma, siyasi geçiş süreci ve ülkedeki istikrarın sağlanması yer alıyor. BM, 13 yılı aşkın süredir devam eden iç savaş nedeniyle büyük yıkım yaşayan Suriye'de milyonlarca insanın insani yardıma ihtiyaç duyduğunu vurguluyor.
Ahmed el-Şaraa, daha önce HTŞ (Heyet Tahrir eş-Şam) örgütünün lideri olarak biliniyordu. Bu örgüt, BM Güvenlik Konseyi tarafından terör örgütü olarak listelenmişti. Ancak el-Şaraa'nın liderliğindeki yeni yönetim, uluslararası meşruiyet kazanmaya çalışıyor. BM Genel Sekreteri'nin bu ziyareti, el-Şaraa'nın uluslararası alanda tanınması yolunda önemli bir adım olarak görülüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Guterres'in ziyareti, yalnızca Suriye için değil, tüm Orta Doğu bölgesi için kritik bir öneme sahip. Suriye'deki istikrar, komşu ülkeler olan Türkiye, İran, Irak, Lübnan ve Ürdün için doğrudan güvenlik ve ekonomik sonuçlar doğuruyor. BM'nin bu ziyareti, bölgedeki güç dengeleri ve uluslararası aktörlerin Suriye'ye yönelik politikalarını da etkileyebilir.
Özellikle İran ve Rusya, Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye'deki nüfuzlarını kaybetmiş durumda. Bu durum, bölgedeki güç boşluğunu doldurma çabalarını hızlandırdı. BM Genel Sekreteri'nin ziyareti, uluslararası toplumun Suriye'deki yeni yönetime verdiği desteğin bir işareti olarak yorumlanıyor. Ayrıca, BM'nin insani yardım kuruluşları aracılığıyla ülkeye yapacağı yardımların artırılması bekleniyor.
Ziyaret, Batılı ülkelerin Suriye'ye yönelik yaptırımları yeniden gözden geçirip geçirmeyeceği konusunda da önemli bir sinyal olabilir. ABD ve Avrupa Birliği, daha önce yeni yönetimle diyaloğa açık olduklarını ancak yaptırımların kaldırılması için bazı koşullar öne sürdüklerini açıklamıştı. Guterres'in ziyareti, bu konudaki müzakerelere zemin hazırlayabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu ziyaret, Türkiye'nin Suriye politikası açısından yakından izleniyor. Türkiye, Suriye'nin kuzeyinde güvenlik endişeleri bulunan bir ülke olarak yeni yönetimle ilişkilerini geliştirmeye çalışıyor. Guterres'in ziyareti, Suriye'deki geçiş sürecinin uluslararası meşruiyet kazanmasına katkı sağlayabilir. Bu durum, Türkiye ile Suriye arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğinin yanı sıra ekonomik bağların güçlenmesine de zemin hazırlayabilir. Ayrıca, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü ve sınır güvenliği konularında BM'nin rolü Türkiye için kritik önem taşıyor.
