Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 31 Aralık'ta sona erecek dokuz yıllık görev süresinin ardından New York'ta düzenlenen iklim zirvesinde son kez iklim değişikliği konusunda çağrıda bulundu. Guterres, görevi boyunca iklim değişikliğini en öncelikli mesele haline getirmişti. Zirvede, Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için acil adımlar atılması gerektiğini vurguladı.
Arka Plan: Guterres'in İklim Mirası
Antonio Guterres, 2017'de göreve başladığından bu yana iklim değişikliğini Birleşmiş Milletler'in temel önceliklerinden biri yaptı. Görev süresi boyunca, üye ülkeleri sera gazı emisyonlarını azaltmaya ve yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandırmaya çağırdı. 2019'da New York'ta düzenlenen İklim Eylem Zirvesi'nde ülkelerden daha iddialı taahhütler istedi. Ayrıca, 2021'de Glasgow'daki COP26 ve 2022'de Şarm El-Şeyh'teki COP27 gibi kritik konferanslarda iklim adaleti ve gelişmekte olan ülkelere finansman sağlanması konularında öncülük etti.
Guterres, sık sık iklim değişikliğini "varoluşsal bir tehdit" olarak nitelendirdi ve küresel ısınmayı 1,5 dereceyle sınırlama hedefinin kritik olduğunu belirtti. Görev süresi boyunca, fosil yakıtlardan çıkış çağrıları yaptı ve kömür santrallerinin kapatılması için baskı yaptı. Ancak, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ardından yaşanan enerji krizi, bazı ülkelerin kömüre geri dönmesine neden oldu; bu da Guterres'in çabalarını zorlaştırdı.
New York'taki son zirvede Guterres, ülkelere "iklim kaosunu durdurmak için son şans" olduğunu söyledi. Ayrıca, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı taahhütlerini yerine getirmediğini eleştirdi ve gelişmekte olan ülkelerin adil bir geçiş için desteklenmesi gerektiğini yineledi.
Küresel Boyut: İklim Diplomasisinde Son Çabalar
Guterres'in bu son hamlesi, küresel iklim diplomasisinin kritik bir döneminde gerçekleşti. Bilim insanları, sera gazı emisyonlarının rekor seviyeye ulaştığını ve dünyanın 1,5 derece hedefinden uzaklaştığını belirtiyor. BM'nin son raporlarına göre, mevcut politikalar doğrultusunda dünya 2,5 ila 3 derece arasında ısınma yolunda.
Zirvede, birçok ülke temsilcisi Guterres'in liderliğini takdir etti ancak somut taahhütler konusunda isteksiz davrandı. ABD ve Avrupa Birliği, yeşil enerji yatırımlarını artırma sözü verirken, Çin ve Hindistan gibi büyük emisyoncular kömür kullanımını azaltma konusunda daha yavaş hareket ediyor.
Guterres'in görev süresinin sona ermesi, iklim müzakerelerinde bir belirsizlik yaratabilir. Yeni genel sekreterin kim olacağı ve iklim konusundaki kararlılığı merak konusu. Ancak Guterres, halefine güçlü bir miras bırakıyor: iklim değişikliğini BM'nin gündeminin merkezine taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Paris Anlaşması'nı 2021'de onaylayarak iklim taahhütlerine resmen taraf oldu ve 2053 net sıfır emisyon hedefi belirledi. Guterres'in son çağrısı, Türkiye'nin yeşil dönüşüm ve yenilenebilir enerji yatırımlarını hızlandırması gerektiğini gösteriyor. Türkiye, iklim finansmanı ve teknoloji transferi konusunda gelişmiş ülkelerden destek bekliyor. Ayrıca, BM iklim müzakerelerinde aktif rol alarak bölgesel liderlik iddiasını güçlendirebilir. Guterres sonrası dönemde Türkiye'nin iklim diplomasisindeki konumu, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik olacak.
