Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri, Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde bu hafta tırmanan çatışmalardan "derin endişe" duyduğunu açıkladı. Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF), yerel havalimanlarını ele geçirdiğini ve saldırılar başlattığını duyurdu. BM yetkilileri, sivil kayıplar ve insani erişim konusundaki endişelerini dile getirirken, bölgedeki durumun hızla kötüleştiği bildiriliyor.
Çatışmaların Arka Planı
Tigray bölgesi, 2020 yılının Kasım ayından bu yana Etiyopya hükümeti ile TPLF arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor. Başbakan Abiy Ahmed'in 2019'da iktidara gelmesinin ardından TPLF ile federal hükümet arasındaki gerilim artmış, TPLF'nin federal otoriteyi tanımadığını açıklamasıyla çatışmalar patlak vermişti. 2022 yılında Afrika Birliği'nin arabuluculuğuyla bir barış anlaşması imzalanmış olsa da, bu hafta yaşanan gelişmeler ateşkesin ciddi şekilde ihlal edildiğini gösteriyor. TPLF güçlerinin havalimanlarını ele geçirmesi, bölgedeki askeri dengelerin yeniden değişebileceği yorumlarına yol açtı.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, yaptığı yazılı açıklamada, "Tigray'daki çatışmaların yeniden başlamasından derin endişe duyuyorum. Sivillerin korunması için tüm taraflara çağrıda bulunuyorum" ifadelerini kullandı. Türk, uluslararası insani hukukun ihlallerinin soruşturulması gerektiğini vurguladı. Etiyopya hükümeti ise TPLF'yi barış anlaşmasını bozmakla suçladı ve "gerekli karşılığın verileceğini" bildirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nda stratejik bir konumda yer alıyor ve istikrarsızlık, Kızıldeniz'den Somali'ye kadar geniş bir bölgeyi etkiliyor. Tigray çatışmaları, Eritre, Sudan ve Somali gibi komşu ülkelerde de gerilimi artırabilir. Eritre, 2020-2022 çatışmalarında Etiyopya hükümetini desteklemişti; şimdi yeniden bir müdahale olasılığı bölgesel bir savaşa yol açabilir. Ayrıca, Etiyopya'nın geçiş yolları üzerindeki kontrolü, Kızıldeniz'deki ticaret ve enerji akışını da etkileyebilir. BM, Afrika Birliği ve ABD, taraflara itidal çağrısı yaparken, insani yardım kuruluşları bölgeye erişimde zorluk yaşıyor. Milyonlarca kişi yerinden edilmiş durumda ve insani kriz derinleşiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya'daki istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki artan ekonomik ve diplomatik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Etiyopya'ya önemli yatırımlar yapmış, özellikle inşaat ve enerji alanında projeler üstlenmişti. Çatışmaların yeniden başlaması, bu yatırımların güvenliğini riske atabilir ve bölgesel ticaret yollarını sekteye uğratabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'nda yürüttüğü insani yardım faaliyetleri ve barışçıl çözüm arayışları, istikrarın bozulmasıyla sekteye uğrayabilir. Türkiye, bölgede diplomatik dengeleri gözeterek taraflara diyalog çağrısı yapmayı sürdürebilir. Uzun vadede, istikrarsızlık Türkiye'nin Afrika açılımını ve bölgesel nüfuzunu olumsuz etkileyebilir.
