Birleşmiş Milletler (BM), dünya genelinde 13 bölgeyi 'açlık sıcak noktası' olarak tanımlayarak bu bölgelerde kıtlık riskinin ciddi şekilde arttığı uyarısında bulundu. BM Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Dünya Gıda Programı (WFP) tarafından hazırlanan ortak raporda, 2022'den 2025'e kadar gıda ve tarımsal yardıma yönelik desteğin yaklaşık yüzde 59 oranında düştüğü belirtildi. Bu düşüşün, halihazırda kırılgan olan bölgelerdeki gıda güvencesini daha da tehlikeye attığı vurgulanıyor.
Gıda Yardımındaki Sert Düşüşün Boyutları
BM raporuna göre, küresel gıda kriziyle mücadelede kritik öneme sahip olan gıda ve tarım yardımı, son üç yılda büyük bir darbe aldı. 2022'de 23,9 milyar dolar olarak kaydedilen yardım miktarı, 2025'te 9,8 milyar dolara geriledi. Bu, açlıkla mücadelede en ön saflarda yer alan kuruluşların kaynaklarının ciddi biçimde azalması anlamına geliyor. Rapor, özellikle çatışma bölgeleri, iklim değişikliğinden en çok etkilenen alanlar ve ekonomik kriz yaşayan ülkelerin bu durumdan orantısız şekilde etkilendiğini ortaya koyuyor.
Raporda yer alan 13 'açlık sıcak noktası' arasında Sudan, Güney Sudan, Burkina Faso, Mali, Filistin (Gazze), Haiti, Somali, Etiyopya, Afganistan, Nijerya, Yemen, Suriye ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti bulunuyor. Bu ülkelerin birçoğunda çatışmalar, iklim şokları ve yüksek gıda fiyatları gibi birden fazla faktör aynı anda etkili oluyor. Örneğin, Gazze'de devam eden savaş ve abluka nedeniyle nüfusun neredeyse tamamı akut gıda güvensizliği ile karşı karşıya. Sudan'da ise iç savaşın yol açtığı yıkım milyonlarca insanı açlığın eşiğine getirdi.
Küresel Gıda Krizinin Derinleşen Boyutu
BM'nin uyarısı, küresel gıda krizinin sadece bir bölgeyle sınırlı olmadığını, aksine dünyanın dört bir yanında yeni kriz noktalarının oluştuğunu gösteriyor. İklim değişikliğine bağlı aşırı hava olayları, COVID-19 salgınının ekonomik etkileri, Ukrayna savaşı gibi jeopolitik gerilimler ve artan borç yükü, gelişmekte olan ülkelerde gıda üretimini ve erişimini zorlaştırıyor. FAO Genel Direktörü QU Dongyu, "Açlıkla mücadelede kaydettiğimiz ilerleme tersine dönüyor. Acil ve sürdürülebilir bir finansman artışı olmazsa daha fazla insan hayatını kaybedecek ve bölgesel istikrarsızlık artacaktır" ifadelerini kullandı.
Raporda ayrıca, gıda yardımındaki kesintilerin sadece acil durumları değil, uzun vadeli tarımsal kalkınmayı da tehdit ettiği belirtiliyor. Çiftçilere sağlanan tohum, gübre ve ekipman desteğindeki azalma, önümüzdeki hasat dönemlerinde üretimin daha da düşmesine yol açacak. Bu kısır döngü, yoksul ülkelerin dışa bağımlılığını artırırken, gıda fiyatlarının küresel ölçekte dalgalanmasına neden oluyor. WFP İcra Direktörü Cindy McCain ise durumun aciliyetine dikkat çekerek, "Açlık artık sadece bir insani kriz değil, aynı zamanda bir güvenlik ve kalkınma krizidir. Topluluklar parçalanıyor, göç dalgaları artıyor ve çatışmalar yayılıyor" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem coğrafi konumu hem de insani diplomasi vizyonu gereği gıda krizinden doğrudan etkilenen bölgelere komşu ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle Suriye, Irak ve Gazze gibi sıcak noktalara sınır olan veya yakın olan Türkiye, bu krizlerin yol açtığı göç dalgaları ve güvenlik tehditleriyle yüzleşmek durumunda. Ayrıca Türkiye, tahıl koridoru anlaşması ve insani yardım köprüsü gibi girişimlerle küresel gıda güvencesine katkı sunarken, artan açlık riski bu çabaların sürdürülebilirliğini zorlayabilir. Ekonomik açıdan bakıldığında, gıda fiyatlarındaki küresel dalgalanmalar Türkiye'nin enflasyon dinamiklerini olumsuz etkileyebilir. Dolayısıyla, BM'nin raporu sadece insani bir uyarı değil, aynı zamanda Türk dış politikası ve ekonomisi için stratejik bir fırsat penceresi sunuyor: Türkiye, bu krizin çözümünde daha aktif bir rol oynayarak bölgesel etkisini artırabilir.
