Beyaz Saray, Kongre üyelerinin ABD Donanması için yabancı tersanelerden savaş gemisi ve yardımcı gemi satın alınmasını kısıtlama girişimine karşı çıkıyor. Yönetim ve Bütçe Ofisi (OMB) tarafından bu hafta yayımlanan bir notta, Temsilciler Meclisi'nin 2027 Mali Yılı Ulusal Savunma Yetki Yasası tasarısına eklenen bir bölümün, donanmanın filo kapasitesini artırma çabalarını baltalayabileceği belirtildi. Beyaz Saray, söz konusu düzenlemenin ABD'nin deniz gücünü zayıflatabileceğini ve müttefiklerle iş birliğini olumsuz etkileyebileceğini vurguluyor.
Kongre'nin Önerisi ve Beyaz Saray'ın Gerekçeleri
Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi'nin hazırladığı yasa tasarısı, ABD Donanması'nın savaş gemisi ve yardımcı gemi alımlarını yalnızca Amerikan tersaneleriyle sınırlandırmayı öngörüyor. Bu madde, yerli savunma sanayisini koruma ve istihdamı artırma amacı taşıyor. Ancak Beyaz Saray, bu kısıtlamanın donanmanın esnekliğini azaltacağını ve özellikle müttefik ülkelerdeki tersanelerde hâlihazırda yürütülen projeleri aksatacağını savunuyor.
OMB'nin yayımladığı notta, "Donanmanın ihtiyaç duyduğu gemileri zamanında ve uygun maliyetle tedarik edebilmesi için tüm seçeneklerin açık tutulması gerekiyor" ifadelerine yer verildi. Ayrıca, yabancı tersanelerden alımın, ittifak dayanışmasını güçlendirdiği ve ortak operasyonel yeteneklerin geliştirilmesine katkı sağladığı belirtildi. Kongre'deki bazı milletvekilleri ise yerli tersanelerin kapasitesinin yetersiz olduğunu ve donanmanın siparişlerine yetişemediğini kabul ediyor, ancak yine de yabancı alımların sınırlandırılması gerektiğini düşünüyor.
Küresel Savunma Dinamikleri ve İttifak İlişkileri
Bu tartışma, ABD'nin Çin'in artan deniz gücü karşısında filo büyüklüğünü artırma hedefiyle örtüşüyor. ABD Donanması, 355 gemiye ulaşma hedefini belirlemişken, mevcut tersane kapasitesinin bu hedefi karşılamada yetersiz kaldığı biliniyor. Bu nedenle Beyaz Saray, müttefiklerin tersanelerinden (örneğin Güney Kore, Japonya gibi) gemi tedarik etmenin bir çözüm olabileceğini öne sürüyor. Ancak Kongre'deki bazı gruplar, bu tür alımların Amerikan askeri istihdamını olumsuz etkileyeceğini ve teknolojik bağımlılığı artıracağını savunarak karşı çıkıyor.
Benzer bir tartışma, ABD Donanması'nın son yıllarda gemi bakım ve onarımında dışa bağımlılığının artmasıyla da gündeme gelmişti. Özellikle Japonya ve Güney Kore tersaneleri, ABD gemilerine bakım hizmeti sunarak bu tartışmalarda önemli bir rol oynuyor. Beyaz Saray'ın karşı çıktığı bu yasa maddesi, eğer yasalaşırsa müttefik ülkelerle savunma iş birliğinde gerilemeye yol açabilir. Bu durum, Hint-Pasifik bölgesindeki güvenlik mimarisini de olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin savunma sanayisi ve tersanecilik kapasitesi açısından önemli bir bağlam sunuyor. ABD'nin yabancı tersanelerden gemi alımına yönelik tartışmaları, Türkiye gibi gelişmiş tersane altyapısına sahip ülkeler için potansiyel iş birliği fırsatları anlamına gelebilir. Türk tersaneleri, son yıllarda özellikle bölgesel ülkelere askeri gemi ihracatında artış göstermiştir. Ancak buradaki asıl önem, ABD'nin müttefikleriyle savunma tedarikinde esneklik arayışının, Türkiye'nin de dahil olabileceği savunma iş birliği modellerine örnek teşkil etmesidir. Türkiye'nin kendi milli gemi projeleri (örneğin MİLGEM) ve tersane kapasitesini geliştirmek, bu tür küresel tartışmalarda bağımsızlığını koruması açısından kritik.
