ABD Senatosu'nda bağımsız Vermont Senatörü Bernie Sanders, hafta sonu yapay zekâ (YZ) alanında faaliyet gösteren şirketlerin yöneticilerine yönelik sert uyarılarda bulundu. Sanders, teknolojinin kötüye kullanımına karşı acil düzenleme çağrısı yaparken, aynı mesajı sağcı siyasi stratejist Steve Bannon da yineledi. ABD Başkanı Donald Trump ise sektör liderlerinin uyarılarına rağmen yapay zekâ konusundaki endişeleri hafife aldı.
Yapay Zekâda Düzenleme Çağrıları Yükseliyor
Bernie Sanders, Cumartesi günü katıldığı bir etkinlikte yapay zekâ şirketlerinin yöneticilerine seslenerek, "Geliştirdiğiniz teknolojinin insanlık için ne anlama geldiğini düşünün" dedi. Sanders, özellikle otomasyonun milyonlarca işi yok edebileceği, kitlesel gözetim ve otonom silahların tehlikelerine dikkat çekti. Konuşması sırasında salondan yoğun alkış aldı. Sanders, yapay zekânın getirdiği risklerin iklim krizi kadar ciddi olduğunu savundu.
Aynı günlerde, eski Trump stratejisti Steve Bannon da bir podcast yayınında benzer uyarılarda bulundu. Bannon, yapay zekânın "küresel elitlerin elinde bir kontrol aracı" haline gelebileceğini öne sürdü. Her iki ismin farklı siyasi yelpazelerden gelmesine rağmen aynı konuda birleşmesi, yapay zekâ düzenlemesinin ABD'de nadir görülen bir siyasi konsensüs oluşturmaya başladığını gösteriyor.
Trump'tan Endişeleri Hafife Alan Açıklama
Başkan Donald Trump ise hafta sonu yaptığı açıklamada, yapay zekâ konusundaki endişeleri "abartılı" olarak nitelendirdi. Trump, "Yapay zekâ Amerika'yı yeniden büyük yapacak. Yenilikçiliği engellemeye çalışanlar ülkemizin geleceğine zarar veriyor" ifadelerini kullandı. Trump yönetimi, yapay zekâ yatırımlarını teşvik etmek için vergi indirimleri ve Ar-Ge fonları gibi adımlar atmıştı.
Sektör liderleri ise geçtiğimiz hafta sonu yaptıkları ortak açıklamada, yapay zekânın kötüye kullanımına karşı uluslararası düzenleme çağrısı yapmıştı. Açıklamada, "Sorumlu yapay zekâ geliştirmek için hükümetlerle işbirliğine hazırız" denildi. Ancak Trump'ın bu çağrıları yanıtsız bırakması, teknoloji şirketleri ile Beyaz Saray arasında gerilim yaratabilir.
Küresel Boyut ve Türkiye'ye Yansımaları
Yapay zekâ düzenlemesi konusu sadece ABD ile sınırlı değil. Avrupa Birliği, geçtiğimiz yıl kabul ettiği Yapay Zekâ Yasası ile riskli yapay zekâ uygulamalarını yasaklamıştı. Çin ise kendi düzenleme çerçevesini oluşturuyor. ABD'de ise federal düzeyde kapsamlı bir yasa bulunmuyor; bu da eyaletler arasında farklı uygulamalara yol açıyor. Sanders ve Bannon gibi isimlerin baskısı, Kongre'de yeni bir yasa tasarısının gündeme gelmesini hızlandırabilir.
Türkiye açısından bakıldığında, yapay zekâ alanındaki küresel düzenleme yarışı Türkiye'nin dijital egemenlik ve teknoloji bağımsızlığı hedefleriyle yakından ilgili. Türkiye, kendi yapay zekâ stratejisini 2021'de açıklamış ve 2023'te Ulusal Yapay Zekâ Stratejisi'ni güncellemişti. ABD'deki tartışmalar, Türkiye'nin de veri gizliliği, otonom sistemler ve yapay zekâ etiği konularında düzenleme ihtiyacını artırıyor. Ayrıca, Türk savunma sanayii insansız hava araçları ve otonom sistemlerde önemli ihracatçı konumunda; bu nedenle küresel yapay zekâ düzenlemeleri Türkiye'nin savunma ihracatını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'de yapay zekâ düzenlemesi tartışmaları, Türkiye'nin teknoloji politikalarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, hem NATO müttefiki hem de bağımsız savunma sanayii hedefleriyle yapay zekâ yatırımlarına yöneliyor. Olası bir ABD federal düzenlemesi, Türk şirketlerinin ABD pazarına erişimini ve işbirliklerini etkileyebilir. Ayrıca, yapay zekânın askeri kullanımına dair uluslararası kurallar Türkiye'nin İHA ve otonom sistem ihracatını şekillendirecek. Türkiye'nin kendi yapay zekâ yasasını çıkarması, küresel standartlara uyum ve rekabet için kritik.
