Yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarının hız kazanması, bellek yongası üreticileri Micron Technology, Samsung Electronics ve SK Hynix’i yeni bir büyüme dalgasının merkezine taşıdı. UBS analistleri, bu gelişmenin çip üretim ekipmanları sektöründe “süper döngü” olarak adlandırılan olağanüstü bir talep dönemini tetiklediğini belirtiyor. Bellek üreticilerinin tedarik planlarına yönelik netliğin daha önce hiç olmadığı kadar arttığını vurgulayan analistler, özellikle yüksek bant genişlikli bellek (HBM) ürünlerinin yapay zeka işlemcileri için kritik hale gelmesiyle siparişlerin öngörülebilirliğinin yükseldiğini ifade ediyor.
Gelişmenin arka planı
Micron, geçtiğimiz haftalarda 2025 mali yılı için yatırım harcamalarını önemli ölçüde artıracağını duyurdu. Şirket, özellikle HBM3E üretim kapasitesini genişletmek için yeni ekipman siparişlerine hız verdi. Benzer şekilde Samsung ve SK Hynix de 2024 yılında rekor düzeyde sermaye harcaması yapacağını açıklamıştı. Bu durum, çip üretim ekipmanları tedarikçileri olan ASML, Applied Materials, Lam Research ve Tokyo Electron gibi şirketlerin sipariş defterlerini dolduruyor.
UBS analisti Timothy Arcuri’ye göre, bellek üreticileri artık yalnızca kısa vadeli piyasa dalgalanmalarına göre değil, yapay zeka sunucularından gelen uzun vadeli talep taahhütlerine dayanarak yatırım yapıyor. “Müşterilerin tedarik planlarını 18-24 ay önceden görebiliyoruz. Bu, sektörde daha önce karşılaşmadığımız bir görünürlük sağlıyor” diyen Arcuri, normalde döngüsel olan bellek sektörünün artık daha istikrarlı bir büyüme patikasına girdiğini savunuyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu süper döngünün en büyük kazananlarından biri, litografi makinelerinde tekel konumunda olan Hollandalı ASML. Şirket, yılın ilk çeyreğinde bellek üreticilerinden gelen siparişlerin toplam siparişler içindeki payının yüzde 40’a ulaştığını bildirdi. ABD merkezli Applied Materials ise HBM üretiminde kullanılan özel kaplama ve aşındırma sistemlerine olan talebin patladığını açıkladı.
Öte yandan, bu yoğun talep küresel çip ekipman tedarik zincirinde darboğazlara yol açıyor. Japonya merkezli Tokyo Electron ve ABD’li Lam Research, bazı kalemlerde teslimat sürelerinin 12 aya kadar uzadığını belirtiyor. Sektör uzmanları, süper döngünün en az 2027 yılına kadar devam edeceğini, ancak jeopolitik risklerin (özellikle ABD-Çin ticaret savaşının yeni boyutları) bu tabloyu değiştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel çip talebindeki bu patlama, Türkiye’nin teknoloji ithalatında belirleyici bir faktör olabilir. Türkiye, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarını artırırken, bellek fiyatlarının yükselmesi maliyetleri artırabilir. Ancak, çip ekipmanlarına yönelik küresel yatırım dalgası, Türk savunma ve teknoloji firmalarının entegre devre tasarımı ve test ekipmanı alanlarında niş ihracat fırsatları yakalamasına da kapı aralayabilir. Türkiye’nin yarı iletken alanındaki yatırım kararları, bu küresel döngüyü göz önünde bulundurarak şekillenmeli.
