Belarus, Ukrayna'daki savaşı sona erdirmek için yürütülecek barış müzakerelerine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu açıkladı. Dışişleri Bakanı Vladimir Makei, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, kalıcı bir çözüm için çatışmanın 'kök nedenlerinin' ele alınması gerektiğini vurguladı. Makei, Minsk'in taraflar arasında diyalog için elverişli bir ortam sağlayabileceğini belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
Belarus, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik geniş çaplı işgalinin başlangıcında, Şubat-Mart 2022'de ilk tur müzakerelere ev sahipliği yapmıştı. Ancak bu görüşmeler sonuçsuz kalmış ve daha sonra İstanbul'da devam eden süreç de ilerleme kaydedememişti. Belarus'un arabuluculuk teklifi, Batı tarafından Rusya'nın yakın müttefiki olarak görülen bir ülkeden gelmesi nedeniyle şüpheyle karşılanıyor. Makei, konuşmasında ayrıca Batı'nın yaptırımlarının küresel gıda ve enerji güvenliğini tehdit ettiğini savundu.
Ukrayna yönetimi, Belarus'un tarafsız bir arabulucu olamayacağını, çünkü savaşın başlangıcında Rus birliklerinin Belarus topraklarını kullandığını belirtiyor. Uluslararası gözlemciler de Minsk'in Moskova'nın etkisi altında olduğunu ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Belarus'un girişimi, savaşın seyrinin değiştiği ve uluslararası toplumun barış arayışlarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Çin, Brezilya ve bazı Afrika ülkeleri de benzer arabuluculuk çağrıları yapmıştı. Ancak taraflar arasındaki derin güvensizlik nedeniyle somut bir adım atılamıyor. BM Genel Kurulu'nda konuşan Makei, 'kök nedenler' ifadesiyle NATO'nun doğuya genişlemesini ve Batı'nın Ukrayna'ya askeri desteğini kastediyor. Bu yaklaşım, Rusya'nın resmi tezleriyle örtüşüyor.
Öte yandan Ukrayna, toprak bütünlüğünün korunması ve Rusya'nın işgal ettiği tüm bölgelerden çekilmesi şartını öne sürüyor. Batılı ülkeler ise Belarus'un arabuluculuğunun gerçekçi olmadığını, zira Minsk'in savaşın tarafı olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasında dengeli bir politika izleyerek daha önce İstanbul'da müzakere girişimlerine ev sahipliği yapmış ve tahıl koridoru anlaşmasında kritik rol oynamıştı. Belarus'un arabuluculuk teklifi, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik etkisini gölgeleyebilir. Ancak Ankara, Batı ile Rusya arasında arabuluculuk yapma kapasitesini koruyor. Eğer Belarus öncülüğünde bir süreç başlarsa, Türkiye'nin arabuluculuk rolü zayıflayabilir; bu da Türkiye'nin bölgesel nüfuzu açısından olumsuz bir gelişme olur. Yine de şu aşamada somut bir müzakere süreci başlamadığı için Türkiye'nin pozisyonu şimdilik güçlü.
