ABD'nin Batı Yakası kıyılarında yaşayan istiridyeler, bulaşıcı bir kanser türüyle karşı karşıya. Bilim insanları, deniz kirliliği ve iklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgalarının, bu kanser türünün yayılmasını hızlandırdığını belirtiyor. Washington ve Oregon kıyılarında yapılan araştırmalar, özellikle kum midyelerinde (Mya arenaria) görülen bu kanserin, bir hücreden diğerine geçerek tüm popülasyonu tehdit ettiğini ortaya koydu.
Kirlilik ve Isı Stresi Kanseri Tetikliyor
Deniz biyologları, Batı Yakası istiridyelerinde görülen bulaşıcı kanserin ilk kez 2015 yılında tespit edildiğini, ancak son yıllarda vakaların katlanarak arttığını ifade ediyor. Araştırmacılar, bu kanser türünün (neoplastik hücreler) deniz suyu yoluyla bir istiridyeden diğerine geçtiğini ve hayvanın bağışıklık sistemini çökerttiğini belirtiyor.
Özellikle sanayi atıkları ve tarımsal gübrelerin denize karışması sonucu artan azot ve fosfor seviyelerinin, istiridyelerin bağışıklık sistemini zayıflattığı düşünülüyor. Bunun yanı sıra, iklim değişikliğine bağlı olarak sıklaşan ve şiddetlenen deniz sıcak hava dalgaları, istiridyelerde stres hormonlarının yükselmesine yol açarak kanser hücrelerinin çoğalmasını kolaylaştırıyor.
Bilim insanları, bu durumun denizel bir epidemi olarak adlandırılabileceğini ve deniz ekosistemleri üzerinde yıkıcı etkileri olabileceğini vurguluyor. Araştırma ekibinden Dr. James Lee, 'Kirli sularda yaşayan istiridyeler, kansere karşı daha savunmasız hale geliyor. Sıcaklık stresi de bağışıklık sistemlerini baskılayarak hastalığın yayılmasını hızlandırıyor' diyor.
Küresel Deniz Kaynaklarına Tehdit
Bu kanser türü, daha önce Atlantik kıyılarında da gözlemlenmişti ancak Pasifik kıyılarındaki yayılım hızı bilim dünyasını endişelendiriyor. Uzmanlar, denizlerdeki kirlilik ve ısınmanın devam etmesi halinde, bu tip bulaşıcı hastalıkların diğer kabuklu deniz canlılarına da sıçrayabileceğini belirtiyor.
Batı Yakası istiridyeleri, hem ticari balıkçılık hem de ekosistem sağlığı açısından kritik öneme sahip. Bu canlılar, deniz suyunu filtreleyerek su kalitesini artırıyor ve birçok deniz canlısına besin kaynağı oluşturuyor. Kanser salgınının, bölgedeki istiridye popülasyonlarının çökmesine neden olmasından korkuluyor. Bu durum, hem balıkçılık sektörünü hem de kıyı ekosistemlerini tehdit ediyor.
Bilim insanları, kirliliği azaltmak ve iklim değişikliğiyle mücadele etmek için acil önlemler alınması gerektiğini söylüyor. Aksi halde, bu kanser salgınının küresel deniz kaynakları için önemli bir tehdit haline gelebileceği uyarısında bulunuyorlar.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Deniz ekosistemindeki bu gelişme, Türkiye için de dolaylı bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, Akdeniz, Ege ve Karadeniz'de kirlilik ve deniz suyu sıcaklıklarının artmasıyla karşı karşıya. Özellikle Marmara Denizi'nde müsilaj kriziyle gündeme gelen kirlilik sorunu, istiridye, midye gibi çift kabukluların bağışıklık sistemini zayıflatabilir. Türkiye'de henüz böyle bir kanser salgını tespit edilmemiş olsa da, Batı Yakası'ndaki örnek, deniz kirliliği ve ısınmanın uzun vadede beklenmedik biyolojik tehditler yaratabileceğini gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin kıyı yönetimi ve iklim değişikliği politikaları açısından dikkate alınması gereken bir küresel emsal teşkil ediyor.
