İsrail yerleşimcilerinin Batı Şeria'da Filistinlilere yönelik şiddeti, çoğu zaman İsrail ordusunun göz yumması veya desteğiyle tırmanırken ve İsrail hükümeti Filistinlilerin günlük yaşamını giderek daha fazla kısıtlarken, yeni bir intifada (ayaklanma) potansiyeli giderek artıyor. Son aylarda yerleşimci saldırıları ve İsrail güvenlik güçlerinin operasyonları, bölgede gerilimi yükselterek uluslararası toplumun endişelerini artırdı.
Şiddet Döngüsü ve Yerleşimci Saldırıları
Batı Şeria'da İsrail yerleşimcilerinin Filistin köylerine, tarlalara ve ibadet yerlerine yönelik saldırıları son yıllarda sistematik bir hal aldı. Filistinli kaynaklara göre, 2023 yılında yerleşimci şiddeti rekor seviyeye ulaştı; yüzlerce Filistinli yaralandı, onlarcası hayatını kaybetti. İsrail ordusu ise çoğu zaman bu saldırılara müdahale etmekte isteksiz davranıyor veya yerleşimcileri koruyacak şekilde konuşlanıyor. İsrail hükümeti ise Filistinlilere yönelik idari kısıtlamaları artırıyor: hareket özgürlüğü kısıtlamaları, ev yıkımları, izin sistemleri ve ekonomik ablukalar günlük yaşamı zorlaştırıyor. Bu baskı ortamı, Filistin toplumunda öfkeyi ve çaresizliği derinleştiriyor.
Filistin yönetimi ve sivil toplum kuruluşları, uluslararası toplumu İsrail'in eylemlerine karşı harekete geçmeye çağırıyor ancak Batılı hükümetlerden gelen tepkiler genellikle kınama ile sınırlı kalıyor. ABD yönetimi, yerleşimci şiddetini kınasa da İsrail'e yönelik somut yaptırımlar uygulamaktan kaçınıyor. Avrupa Birliği ise İsrail ile ilişkilerinde dengeli bir tutum izlemeye çalışıyor. Bu belirsizlik, Filistinliler arasında Batı'nın çifte standart uyguladığı algısını güçlendiriyor.
Uzmanlar, mevcut ortamın 1987 ve 2000 intifadalarına benzer bir kitlesel ayaklanmaya zemin hazırlayabileceği uyarısında bulunuyor. Ancak Filistin toplumunun yorgunluğu, siyasi bölünmüşlük ve İsrail'in sert güvenlik önlemleri, yeni bir intifadanın biçimini ve ölçeğini belirsiz kılıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Batı Şeria'daki istikrarsızlık, Orta Doğu'da zaten kırılgan olan dengeyi daha da bozabilir. Ürdün, Mısır ve Lübnan gibi komşu ülkeler, Filistinli mülteciler ve sınır güvenliği açısından endişeli. Ayrıca, İbrahim Anlaşmaları ile İsrail ile ilişkilerini normalleştiren Arap ülkeleri, kamuoylarında artan tepkiyle karşı karşıya kalabilir. Küresel düzeyde ise BM ve insan hakları örgütleri, uluslararası hukuk ihlallerine dikkat çekiyor ancak etkili bir yaptırım mekanizması bulunmuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Batı Şeria'daki gelişmeleri yakından takip ediyor ve Filistin davasına verdiği desteği sürdürüyor. Olası bir intifada, Türkiye'nin bölgesel barış ve istikrar çabalarını zorlaştırabilir; ayrıca Türkiye'nin İsrail ile yürüttüğü normalleşme sürecini ve Doğu Akdeniz politikalarını etkileyebilir. Türkiye, Filistinlilerin haklarını savunmaya devam ederken, Batılı müttefikleriyle bu konudaki görüş ayrılıklarını yönetmek zorunda kalacak. İç kamuoyunda ise hükümete yönelik Filistin politikası nedeniyle artan bir beklenti var.
