Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), ABD ile İran arasında imzalanan barış anlaşması ve bölgesel deniz yollarının yeniden açılmasının ardından, Basra Körfezi'nde haftalardır mahsur kalan binlerce denizcinin tahliyesi için kapsamlı bir plan açıkladı. Örgüt, insani yardım koridorları oluşturarak, çoğunluğu Filipinler, Hindistan ve Sri Lanka gibi Güneydoğu Asya ülkelerinden gelen denizcilerin güvenli bir şekilde ülkelerine dönmesini hedefliyor.
Tahliye operasyonunun detayları
IMO'nun duyurusuna göre, tahliye operasyonu birkaç aşamada gerçekleştirilecek. İlk aşamada, acil tıbbi yardıma ihtiyaç duyan ve psikolojik olarak en çok etkilenen denizciler öncelikli olarak tahliye edilecek. İkinci aşamada ise, gemi mürettebatının tamamı taranarak, seyahat belgeleri ve sağlık kontrolleri tamamlandıktan sonra charter uçuşlarla evlerine gönderilecek. Operasyonun koordinasyonu için Birleşik Arap Emirlikleri'nin Dubai kenti lojistik merkez olarak belirlendi. Burada kurulan geçici bakım merkezlerinde denizcilere temel sağlık hizmeti ve psikososyal destek sağlanacak.
Bölgesel ve küresel boyut
Basra Körfezi'ndeki bu insani kriz, ABD ile İran arasındaki gerilimin zirve yaptığı dönemde, uluslararası ticaretin can damarı olan deniz yollarının kapanmasıyla ortaya çıktı. Çatışmalar sırasında yüzlerce ticari gemi, güvenlik gerekçesiyle limanlara demirlemek zorunda kaldı; mürettebat ise karaya çıkış izni alamadı. Bu durum, denizcilerin fiziksel ve ruhsal sağlığında ciddi bozulmalara yol açtı. Uzmanlar, krizin küresel tedarik zincirlerinde halihazırda var olan aksamaları daha da derinleştirdiğine dikkat çekiyor. Dünya Ticaret Örgütü verilerine göre, küresel petrol ticaretinin yaklaşık üçte biri Basra Körfezi üzerinden gerçekleşiyor. Deniz yollarının yeniden açılması, petrol fiyatlarının istikrara kavuşması ve enerji arz güvenliğinin sağlanması açısından kritik önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Basra Körfezi'ndeki deniz yollarının güvenliğe kavuşması, Türkiye'nin enerji ithalat rotaları ve Doğu Akdeniz'deki deniz ticareti açısından olumlu bir gelişmedir. Türkiye, ham petrol ve doğalgaz ihtiyacının önemli bir kısmını bu bölgeden karşılamaktadır; bu nedenle deniz yollarının istikrarı, enerji maliyetlerinin düşmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, IMO'nun yürüttüğü insani tahliye operasyonuna Türk denizcilik şirketlerinin de lojistik destek vermesi, Türkiye'nin bölgedeki etkinliğini artırabilir.
