Bangladeş, Myanmar ile olan 271 kilometrelik sınırının büyük bir bölümünü çitlerle kapatma kararı aldı. Bunun temel nedeni, Myanmar tarafında devlet dışı bir aktör olan Arakan Ordusu'nun (AA) kontrolü ele geçirmesi. Bu durum, Bangladeş'i sınır güvenliğinde daha önce hiç olmadığı kadar tek taraflı önlemlere yöneltiyor. İki ülke arasında resmi bir sınır anlaşması bulunmuyor ve AA'nın yükselişi, bölgedeki hassas dengeleri altüst etti.
Arakan Ordusu'nun yükselişi ve sınır güvenliği
Arakan Ordusu, Myanmar'ın Rakhine eyaletinde faaliyet gösteren etnik silahlı bir gruptur. Son yıllarda Myanmar ordusuna karşı kazandığı başarılarla sınır hattının büyük kısmını kontrolü altına aldı. Bangladeş için bu, sınır ötesinde muhatap alabileceği merkezi bir otoritenin olmaması anlamına geliyor. Dakka yönetimi, AA'nın bölgede uyuşturucu kaçakçılığı, insan ticareti ve silah akışını arttırdığından endişe ediyor. 2023 yılında sadece resmi sınır geçişlerinde 50'den fazla çatışma yaşandı.
Bangladeş Sınır Güvenlik Birimi (BGB), sınır boyunca 300 kilometrelik bir çit inşa etmeyi planlıyor. Projenin ilk aşamasında 50 kilometrelik bölüm tamamlandı. Ancak bu girişim, özellikle Rakhine'deki Müslüman Rohingya toplumu için endişe yaratıyor. 2017'de Myanmar ordusunun baskısından kaçan 1 milyondan fazla Rohingya mülteci halen Bangladeş'teki kamplarda yaşıyor. Çit, bu mültecilerin geri dönüş umutlarını daha da azaltabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Bangladeş-Myanmar sınırındaki bu gelişme, yalnızca iki ülkeyi ilgilendirmiyor. Bölge, Hindistan ve Çin'in stratejik rekabetine sahne oluyor. Myanmar, Çin'in Kuşak ve Yol Projesi'nin önemli bir parçası; Bangladeş ise Hindistan'ın doğuya açılım politikasında kilit bir konumda. AA'nın Çin'e yakınlığıyla bilindiği düşünülürse, Dakka'nın çit inşası Pekin'e karşı bir mesaj olarak da okunabilir. Ayrıca, Bangladeş'in bu adımı diğer Güney Asya ülkelerinde de sınır güvenliğine yönelik benzer önlemleri tetikleyebilir. Uluslararası toplum, insan hakları örgütleri ise çitin mülteci akışını engelleyerek insani krizi derinleştirebileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Bangladeş ve Myanmar ile tarihsel bağlara sahip. Özellikle Rohingya krizinde Ankara aktif bir rol üstlenmiş, Myanmar'ı uluslararası platformlarda eleştirmiş ve Bangladeş'e insani yardımda bulunmuştu. Bangladeş'in sınırı çitle kapatması, Türkiye'nin bölgedeki insani yardım ve diplomatik çabalarını dolaylı olarak etkileyebilir. Zira çit, Rohingyaların geri dönüşünü zorlaştırarak krizin kalıcılaşmasına yol açabilir. Ayrıca Türkiye, Güney Asya'da denge politikası izlerken, Bangladeş'in tek taraflı adımları bölgesel istikrarsızlığı arttırabilir. Bu nedenle Ankara'nın, Dakka ve Yangon arasında arabulucu rolünü sürdürmesi önem taşıyor.
