Endonezya'nın turistik adası Bali'de polis, nesli tükenme tehlikesi altındaki yeşil deniz kaplumbağalarının (Chelonia mydas) yasa dışı ticaretine yönelik bir operasyon düzenledi. Operasyonda 21 canlı yeşil deniz kaplumbağası kurtarılırken, kaçakçılık şebekesine mensup olduğu belirtilen bir kişi gözaltına alındı. Bali Polis Sözcüsü Jansen Avitus Panjaitan, olayın 10 Haziran 2024 tarihinde adanın kuzey kıyısındaki Pegametan sahilinde gerçekleştiğini duyurdu. Operasyon, bölge sakinlerinin ihbarı üzerine başlatıldı. Yerel halk, sahilde şüpheli bir tekne ve hareketlilik fark ettiklerinde yetkililere bildirimde bulundu. Polis ekipleri, ihbar üzerine düzenledikleri baskında, kaplumbağaların bir tekneye yüklenmek üzere olduğunu tespit etti. Hayvanlar, üzerinde herhangi bir belge veya izin bulunmadan, taşıma kaplarına istiflenmiş halde bulundu. Yetkililer, kaplumbağaların koruma statüsü nedeniyle ticaretinin uluslararası sözleşmelerle yasak olduğunu vurguladı. Yeşil deniz kaplumbağaları, Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES) kapsamında korunuyor. Bu tür, özellikle Asya ülkelerinde yasadışı avcılık ve habitat kaybı nedeniyle ciddi tehdit altında. Bali polisi, ele geçirilen kaplumbağaların sağlık kontrollerinin yapılmasının ardından doğal yaşam alanlarına geri bırakılacağını açıkladı.
Kaçakçılığın boyutları ve modus operandi
Endonezya, dünya üzerindeki en zengin deniz biyolojik çeşitliliğine sahip ülkelerden biri olmasına rağmen, yasadışı yaban hayatı ticaretinde de önemli bir merkez konumunda. Yeşil deniz kaplumbağaları, etleri ve kabukları nedeniyle özellikle Çin, Japonya ve diğer Doğu Asya ülkelerinde talep görüyor. Kaplumbağaların eti çorba ve diğer yemeklerde kullanılırken, kabukları süs eşyası ve geleneksel ilaç yapımında tercih ediliyor. Bali'deki bu operasyon, kaçakçılık ağlarının ne kadar organize olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Gözaltına alınan şüphelinin, kaplumbağaları ada dışına, muhtemelen Borneo veya Sulawesi üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırmayı planladığı tahmin ediliyor. Endonezya Deniz İşleri ve Balıkçılık Bakanlığı, yıl boyunca benzer operasyonlar düzenliyor; ancak kaynak yetersizliği ve yolsuzluk nedeniyle kaçakçılıkla mücadelede zaman zaman zorluklar yaşanıyor. 2023 yılında yapılan bir operasyonda 65 yeşil deniz kaplumbağası kurtarılmış, ancak sadece birkaç kişi yargılanabilmişti. Uzmanlar, caydırıcı cezaların uygulanması ve bölgesel işbirliğinin artırılması gerektiğini vurguluyor. Yeşil deniz kaplumbağaları, aynı zamanda iklim değişikliğine karşı hassas; yükselen deniz sıcaklıkları ve deniz seviyesi, yuvalama alanlarını tehdit ediyor. Bu nedenle her bir bireyin korunması, türün hayatta kalması için kritik öneme sahip.
Küresel yaban hayatı kaçakçılığıyla mücadele
Bu olay, yalnızca Endonezya'nın değil, tüm dünyanın karşı karşıya olduğu yaban hayatı kaçakçılığı sorununun bir parçası. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) verilerine göre, yaban hayatı kaçakçılığı yılda 7 ila 23 milyar dolar arasında bir gelir elde ediyor ve bu, uluslararası organize suç örgütlerinin önemli bir faaliyet alanı haline gelmiş durumda. Özellikle Güneydoğu Asya, bu ticaretin merkez üssü konumunda. Bölge ülkeleri, son yıllarda işbirliğini artırarak ortak operasyonlar düzenliyor. ASEAN üyesi ülkeler, 2019 yılında yaban hayatı kaçakçılığına karşı bir eylem planı kabul etti. Ancak uygulama aşamasında zorluklar yaşanıyor: yasaların zayıflığı, yolsuzluk ve sınır ötesi koordinasyon eksikliği, kaçakçıların işini kolaylaştırıyor. Bali'deki operasyon, yerel halkın duyarlılığının önemini bir kez daha ortaya koydu. Sivil toplum kuruluşları ve çevre aktivistleri, kaçakçılıkla mücadelede halkın ihbarının kilit rol oynadığını belirtiyor. WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı), yeşil deniz kaplumbağalarının korunması için Endonezya hükümetine daha fazla destek sağlanması çağrısında bulundu. Ayrıca, kaçakçılığın önlenmesi için sürdürülebilir turizm alternatifleri ve yasal geçim kaynakları yaratılması gerektiği ifade ediliyor. Bu tür operasyonlar, kısa vadede kaçakçılığı baskılasa da uzun vadeli çözüm için yapısal reformlar ve toplumsal farkındalık şart.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye için doğrudan bir dış politika veya ekonomi etkisi yaratmasa da, küresel yaban hayatı kaçakçılığıyla mücadele konusunda önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye, nesli tehlike altındaki türlerin ticaretine karşı CITES sözleşmesine taraftır ve benzer operasyonları kendi sınırları içinde de yürütmektedir. Özellikle Akdeniz kıyılarında caretta caretta ve yeşil deniz kaplumbağaları için önemli yuvalama alanları bulunuyor; bu nedenle deniz kaplumbağalarının korunması, Türkiye'nin de biyolojik çeşitlilik politikalarını ilgilendiriyor. Bali'deki operasyon, uluslararası işbirliğinin ve yerel halkın katılımının başarılı yaban hayatı koruma çalışmalarındaki kritik rolünü göstermesi bakımından dikkate değer. Türkiye, bu tür deneyimlerden ilham alarak kendi kıyılarında kaçakçılıkla mücadele kapasitesini artırabilir ve bölgesel işbirliklerini güçlendirebilir. Ayrıca, yaban hayatı kaçakçılığının organize suçla bağlantısı, güvenlik boyutuyla da ele alınmalıdır.
