Azerbaycan, İsrail'in İran'a yönelik operasyonlarında kendi topraklarını kullandığı yönündeki iddiaları 'tamamen asılsız' olarak nitelendirdi. Bakü yönetimi, isimsiz kaynaklara dayandırılan ve ne Azerbaycan ne de İsrail tarafından doğrulanmayan bu haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, daha önce de hiçbir üçüncü ülkeye karşı, aralarında 700 kilometrelik sınır bulunan İran da dahil olmak üzere, topraklarını kullandırtmadığını açıkladı. Euronews'e yapılan bu açıklama, son dönemde İran-İsrail gerginliğinin tırmandığı bir ortamda geldi.
Gelişmenin arka planı
Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan yazılı açıklamada, 'Azerbaycan topraklarının İsrail tarafından İran'a karşı kullanıldığı iddiaları tamamen asılsızdır. Azerbaycan, hiçbir zaman üçüncü bir ülkeye karşı topraklarını kullandırmamıştır ve kullandırmayacaktır' ifadelerine yer verildi. Açıklamada, bu tür iddiaların 'anonim kaynaklara' dayandırıldığı ve herhangi bir resmî teyit alınmadığı vurgulandı. Yetkililer, bu haberlerin kasıtlı olarak yayıldığını ve iki komşu ülke arasındaki ilişkileri zedelemeyi amaçladığını savundu.
Söz konusu iddialar, özellikle Batılı bazı medya organlarında, İsrail'in İran'ın nükleer tesislerine yönelik olası bir operasyon için Azerbaycan hava sahasını veya topraklarını kullanabileceği yönünde spekülasyonların artması üzerine gündeme geldi. İran ile Azerbaycan arasında 700 kilometrelik ortak sınır bulunuyor ve bu sınırın stratejik önemi, iki ülke arasındaki ilişkilerde hassas bir denge oluşturuyor. Azerbaycan, bir yandan İsrail ile askerî ve istihbarat alanında yakın işbirliği yaparken, diğer yandan İran ile de ekonomik ve diplomatik ilişkilerini sürdürüyor.
Uzmanlar, bu tür iddiaların özellikle İran'ın nükleer programıyla ilgili gerilimin yüksek olduğu dönemlerde ortaya atıldığına dikkat çekiyor. Azerbaycan'ın net bir şekilde yalanlaması, Bakü'nün bu konuda herhangi bir spekülasyona izin vermeyeceğini ve dengeli dış politikasını koruma kararlılığını gösteriyor. Ayrıca, Azerbaycan'ın bağımsızlığını kazanmasından bu yana topraklarını üçüncü ülkelerin operasyonları için kullandırmadığına dair tutarlı bir duruş sergilediği belirtiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
İran-İsrail gerginliğinin ortasında Azerbaycan'ın bu açıklaması, bölgedeki güç dengeleri açısından kritik bir öneme sahip. İran, geçmişte İsrail'in Azerbaycan'daki varlığından rahatsızlık duyduğunu ifade etmiş, özellikle İsrail'in Azerbaycan'a yaptığı silah satışları ve istihbarat işbirliği Tahran'ı endişelendirmişti. Ancak Azerbaycan, İran'la ilişkilerini düzenli olarak yürüttüğünü ve iki ülke arasında önemli ekonomik bağlar bulunduğunu vurguluyor. Öte yandan, İsrail'in de Azerbaycan ile stratejik ortaklığını sürdürme eğiliminde olduğu biliniyor. Bu denge oyunu, Azerbaycan'ın hem Batı hem de Doğu ile ilişkilerini aynı anda yürütme kabiliyetini gösteriyor.
Küresel boyutta ise, bu tür iddiaların ortaya atılması, İran'a yönelik uluslararası baskının arttığı bir döneme denk geliyor. ABD ve İsrail, İran'ın nükleer programını durdurmak için diplomatik yolların yanı sıra askerî seçenekleri de masada tutuyor. Bu bağlamda, Azerbaycan'ın net bir şekilde yalanlaması, bölgede yeni bir çatışma odağının oluşmasını engellemeye yönelik bir adım olarak değerlendiriliyor. Ayrıca, Rusya ve Türkiye gibi bölgesel aktörlerin de Azerbaycan-İran-İsrail üçgenindeki gelişmeleri yakından takip ettiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Azerbaycan ile 'tek millet, iki devlet' anlayışıyla derin siyasi, ekonomik ve askerî ilişkilere sahiptir. Azerbaycan'ın İran'la sınır komşusu olması ve İsrail'le stratejik ortaklığı, Türkiye'nin bölgesel politikalarını doğrudan etkileyebilecek unsurlardır. Türkiye'nin İran'la sınır güvenliği ve enerji işbirliği bağlamında hassas bir dengesi bulunmaktadır. Bu nedenle, Azerbaycan'ın üçüncü ülke operasyonlarına kapılarını kapatması, Ankara'nın bölgede istikrar arayışına olumlu bir katkı sağlayabilir. Ayrıca,Türkiye'nin de Kafkaslar'da barış ve işbirliği inisiyatifleri (3+3 Platformu) ile uyumlu bir duruş sergilenmektedir. Öte yandan, İsrail'le ilişkilerde yaşanan gerilimler göz önüne alındığında, Türkiye, Azerbaycan'ın bu tutumunu kendi çıkarları açısından dengeleyici bir unsur olarak görebilir. Sonuç olarak, bu gelişme, Türkiye'nin Kafkaslar ve İran politikasında manevra alanını genişleten bir faktör olarak değerlendirilmektedir.
