Avustralya hükümeti, sosyal medya platformlarının çocuk kullanıcıların hesap oluşturmasını engellememesi durumunda uygulanan potansiyel para cezalarını ikiye katlamayı planlıyor. Başbakan Anthony Albanese liderliğindeki İşçi Partisi hükümeti, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Facebook, Instagram, TikTok ve X gibi platformların 16 yaş altı kullanıcıların hesap açmasını engellemek için etkili önlemler almaması halinde 50 milyon Avustralya dolarına (yaklaşık 32 milyon ABD doları) kadar para cezasına çarptırılacağını duyurdu. Cezalar, şu anda uygulanan yaklaşık 25 milyon Avustralya dolarından iki katına çıkarılmış olacak. Yasa tasarısının bu yıl parlamentoya sunulması ve 2025 yılına kadar yürürlüğe girmesi bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
Avustralya, çocukların sosyal medya kullanımını sınırlandırma konusunda dünyanın en katı düzenlemelerini getiren ülkelerden biri. 2021 yılında kabul edilen bir yasayla, sosyal medya platformlarının haber içerikleri için yayıncılara ödeme yapmasını zorunlu kılan Avustralya, aynı yıl çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak için eSafety Commissioner (e-Güvenlik Komiseri) adlı bir düzenleyici kurum oluşturdu. Yeni düzenleme, bu kurumun yetkilerini genişleterek platformların çocuk kullanıcıları korumak için 'makul adımlar' atmasını zorunlu kılacak. Başbakan Albanese, 'Sosyal medya şirketlerinin çocuklarımızın verilerini toplarken ve onları platformlarında tutarken sorumluluk alması gerekiyor' dedi. Hükümet, ayrıca 16 yaş altı kullanıcılar için zorunlu yaş doğrulama sistemleri getirilmesini de değerlendiriyor. Ancak bu sistemlerin mahremiyet endişeleri doğurduğu ve uygulanmasının zor olduğu yönünde eleştiriler de var.
Bölgesel ve küresel boyut
Avustralya'nın bu hamlesi, dünya genelinde çocukların sosyal medya kullanımına yönelik artan endişelere paralel olarak gerçekleşiyor. Birleşik Krallık, Çocuk Çevrimiçi Güvenlik Yasası ile benzer düzenlemeler yaparken; Avrupa Birliği, Dijital Hizmetler Yasası kapsamında platformlara daha sıkı kurallar getirdi. ABD'de ise eyalet düzeyinde çeşitli yasalar teklif edildi ancak federal düzeyde kapsamlı bir düzenleme henüz bulunmuyor. Uzmanlar, Avustralya'nın cezaları ikiye katlamasının diğer ülkeler için de bir emsal teşkil edebileceğini belirtiyor. Ancak sosyal medya platformları, uygulamanın teknik olarak zor olduğunu ve mahremiyet ihlalleri yaratabileceğini savunuyor. Özellikle yaş doğrulama sistemlerinin, kullanıcıların kimlik bilgilerini paylaşmasını gerektireceği ve bunun da kötüye kullanılabileceği uyarısı yapılıyor. Öte yandan, çocuk hakları savunucuları, yasanın platformların çocukları korumak için daha fazla yatırım yapmasını sağlayacağını ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına yönelik benzer bir düzenleme bulunmamakla birlikte, son yıllarda çevrimiçi çocuk istismarı ve siber zorbalık vakalarındaki artış, bu konuda adım atılmasını gündeme getirmiştir. Avustralya'nın getirdiği ağır cezalar, Türkiye'deki yasa koyucular için bir referans noktası olabilir. Özellikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın benzer bir düzenleme için çalışma başlatması olasıdır. Küresel ölçekte ise bu tür düzenlemeler, sosyal medya platformlarının iş modellerini ve çocuk güvenliği politikalarını etkileyerek küresel standartların oluşmasına katkı sağlayabilir.
