Çin ile Avustralya arasında son dört yılda gözle görülür bir düzelme eğilimi gösteren ikili ilişkiler, Pekin’in Canberra Büyükelçisi Xiao Qian’ın sert uyarılarıyla yeniden gerilimli bir dönemece girdi. Xiao Qian, “Avustralya’daki bazı çevreler hâlâ Soğuk Savaş zihniyetiyle hareket ediyor” diyerek, iki ülke arasındaki mevcut yumuşama havasının altını oyan bir tutum sergilendiğini öne sürdü. Büyükelçinin bu çıkışı, Avustralya’nın son dönemde Çin’e karşı daha dengeli bir politika izlemeye çalışmasına rağmen, stratejik rekabetin aslında hiçbir zaman tam anlamıyla sona ermediğini ortaya koyuyor.
İlişkilerin Seyri: Yumuşama ve Yeni Kırılmalar
Avustralya ile Çin arasındaki ilişkiler, 2020 yılında Canberra’nın COVID-19'un kökenine ilişkin bağımsız bir soruşturma çağrısı yapması ve 5G altyapısında Huawei’yi dışlamasıyla dibe vurmuştu. Pekin buna karşılık olarak Avustralya kömürü, arpa, şarap ve etine yönelik ticari yasaklar getirerek ülkeyi ekonomik olarak cezalandırmıştı. 2022’de işbaşına gelen Anthony Albanese hükümeti, daha pragmatik bir dış politika izleyerek Çin’le diyaloğu yeniden başlattı. Gerçekten de geçtiğimiz yıl, Çin Avustralya’ya karşı uyguladığı çoğu ticari engeli kaldırdı ve Albanese Kasım 2023’te Pekin’i ziyaret eden yedi yıl aradan sonraki ilk Avustralya başbakanı oldu. Bu iyimser tabloya karşın Xiao Qian’ın uyarısı, Pekin’in yüzeydeki yumuşamanın ötesinde hâlâ derin stratejik güvensizlikler taşıdığını gösteriyor. Büyükelçi özellikle Avustralya’nın AUKUS kapsamında ABD ve İngiltere ile nükleer denizaltı programını ve Savunma Bakanlığı’nın Çin’i “en önemli güvenlik endişesi” olarak tanımlamasını hedef aldı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Pasifik Güç Dengesi
Avustralya, ABD’nin Çin’e karşı Pasifik’teki en önemli müttefiki konumunda. Canberra, AUKUS sayesinde nükleer denizaltı filosu kurarken, askeri üslerini yükseltiyor ve dörtlü diyalog (Quad) çerçevesinde Hindistan, Japonya ve ABD ile ortak tatbikatlar düzenliyor. Çin ise tüm bunları “Soğuk Savaş zihniyetli bir ittifak yayılması” olarak görüyor. Xiao Qian’ın sözleri, Pekin’in bu algısını resmileştirirken, aynı zamanda diğer Güneydoğu Asya ülkelerine de bir mesaj niteliği taşıyor: ABD ile askeri ortaklık kurmak, Çin’le ticari ilişkileri tehlikeye atabilir. Öte yandan, Çin’in Avustralya’ya yönelik ticari yaptırımları kısmen kaldırması, tamamen kopuştan kaçınma arzusunu gösteriyor. Bu noktada ilişkiler, ekonomik bağımlılık ile stratejik rekabet arasında hassas bir denge üzerinde ilerliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-Avustralya gerilimi, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Orta Asya ve Asya-Pasifik bölgesindeki güç dengelerini etkileyen bir bağlam sunuyor. Türkiye, Çin ile ticaret hacmini artırırken aynı zamanda NATO müttefiki olarak ABD ile savunma işbirliğini sürdürüyor. Ankara’nın dengeli bir dış politika izleme çabası, benzer bir ikilemle karşı karşıya kalabileceğini gösteriyor. Özellikle Türkiye’nin savunma sanayiinde yaşadığı dışa bağımlılık, Çin ile olası bir gerilimde ABD ve NATO’nun pozisyonunu kritik kılıyor. Ayrıca Türkiye, Asya-Pasifik’te deniz güvenliği ve enerji yolları üzerindeki gelişmeleri yakından izlemeli; Avustralya örneği, Pekin’e karşı açık bir askeri ittifakın ticari sonuçlar doğurabileceğini hatırlatıyor.
