Avustralya Başbakanı Anthony Albanese ve Yeni Güney Galler (NSW) Eyalet Başbakanı Chris Minns, ülkenin en büyük alüminyum izabe tesisi olan Tomago Alüminyum Tesisleri için kapsamlı bir kurtarma paketini açıklamaya hazırlanıyor. Rio Tinto'nun Aralık ayında yaptığı açıklamada, mevcut elektrik tedarik sözleşmesinin sonunda tesiste faaliyetlerini durdurabileceğini belirtmesinin ardından, hükümetin devreye girmesi bekleniyor. Tomago tesisinin kapanması, yaklaşık 1.000 doğrudan istihdamın yanı sıra bölgedeki yüzlerce yan işletmeyi de olumsuz etkileyecek.
Gelişmenin arka planı
Tomago Alüminyum İzabe Tesisi, Newcastle yakınlarında yer alıyor ve ülkenin alüminyum üretiminin önemli bir bölümünü karşılıyor. Rio Tinto, tesiste elektrik enerjisinin en büyük maliyet kalemlerinden biri olduğunu ve mevcut sözleşmenin sona ermesiyle birlikte enerji fiyatlarındaki artışın işletmeyi sürdürülebilir kılmadığını belirtiyor. Şirket, Aralık ayında yaptığı açıklamada, 2028 yılına kadar tesisin kapatılabileceğini duyurmuştu.
Hükümetin kurtarma paketinin, enerji maliyetlerini düşürmek ve tesisi rekabetçi hale getirmek için sübvansiyonlar ve altyapı yatırımları içermesi bekleniyor. Başbakan Albanese, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Tomago tesisi, bölge ekonomisi ve ulusal endüstriyel kapasitemiz için hayati öneme sahip. Tesisin kapanmasına izin veremeyiz" dedi. NSW Eyalet Başbakanı Minns ise, "Bu tesis, eyaletimizin enerji dönüşümünde de kritik bir rol oynayacak. Alüminyum üretimi, yenilenebilir enerjiye geçişte stratejik bir sektör" ifadelerini kullandı.
Kurtarma paketinin büyüklüğü henüz netleşmese de, basında çıkan haberlere göre yüz milyonlarca Avustralya doları tutarında olabileceği belirtiliyor. Paketin, önümüzdeki günlerde resmi olarak açıklanması bekleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Tomago tesisi, yıllık yaklaşık 580 bin ton alüminyum üretimiyle sadece Avustralya'nın değil, Asya-Pasifik bölgesinin de en büyük izabe tesislerinden biri. Tesisin kapanması, bölgedeki alüminyum tedarik zincirinde önemli bir boşluk yaratabilir ve küresel alüminyum fiyatlarını etkileyebilir. Alüminyum, otomotiv, inşaat ve havacılık gibi birçok sektörde kullanılan stratejik bir metal.
Avustralya hükümeti, son dönemde kritik mineraller ve stratejik endüstriler üzerinde yoğunlaşarak yerli üretimi korumaya çalışıyor. Bu kurtarma paketi, ülkenin sanayi politikasının bir parçası olarak görülüyor. Ayrıca, tesisin yenilenebilir enerjiyle beslenmesi ve karbon ayak izinin azaltılması da paketin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu durum, iklim değişikliğiyle mücadele hedefleriyle de uyumlu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, küresel alüminyum piyasalarındaki arz güvenliği açısından önemli bir gösterge. Tomago tesisinin kapanması durumunda, küresel alüminyum fiyatlarında artış yaşanabilir. Türkiye, alüminyum ihtiyacının önemli bir bölümünü ithalatla karşılıyor; bu nedenle fiyat artışları Türk sanayisini doğrudan etkileyebilir. Öte yandan Avustralya'nın yerli üretimi korumaya yönelik bu tür adımları, Türkiye'nin de stratejik sektörlerde benzer politikalar izlemesi gerektiğini gösteriyor. Türkiye, yerli alüminyum üretim kapasitesini artırarak dışa bağımlılığını azaltmalı ve küresel fiyat dalgalanmalarına karşı direncini güçlendirmelidir.
