Merkez sağ çizgideki bir grup Avrupalı siyasetçi, Beyaz Saray'ın Avrupalı muhafazakarlarla bağlarını güçlendirme vaadine rağmen son dönemde gerilen ilişkileri onarmak amacıyla Washington'a bir ziyaret gerçekleştirdi. Ziyaret, Avrupa Birliği (AB) ve ABD arasında özellikle ticaret, güvenlik ve iklim politikası gibi konularda yaşanan anlaşmazlıkların gölgesinde gerçekleşti. Heyette, Avrupa Parlamentosu'ndaki merkez sağ grup olan Avrupa Halk Partisi (EPP) üyeleri ile bazı ulusal muhafazakar partilerin temsilcileri yer aldı. Görüşmelerde, transatlantik ilişkilerin yeniden canlandırılması ve ortak çıkar alanlarının belirlenmesi hedeflendi.
Gelişmenin arka planı: Transatlantik gerilim ve muhafazakar diplomasi
ABD Başkanı Donald Trump'ın seçim kampanyası sırasında Avrupalı muhafazakarlarla yakın ilişki kuracağı sinyalini vermesine karşın, göreve geldikten sonra özellikle NATO harcamaları ve AB'ye yönelik gümrük tarifeleri konusunda sert bir tutum sergilemesi, Avrupa'da hayal kırıklığı yarattı. Trump yönetiminin, Avrupa'nın güvenlik harcamalarını artırması yönündeki baskıları ve ticaret dengesizliklerine yönelik eleştirileri, AB ile ABD arasında sürtüşmeye neden oldu. Bu ortamda, merkez sağ Avrupalı siyasetçiler, Beyaz Saray'la doğrudan bir diyalog kanalı açarak ilişkileri düzeltme girişiminde bulundu. Ziyaret kapsamında, ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence ve Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton ile görüşmeler yapılırken, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Kongre üyeleriyle de temaslar sağlandı. Görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında, İran nükleer anlaşması, Rusya'ya yönelik yaptırımlar ve Orta Doğu'daki gelişmeler yer aldı.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa'nın jeopolitik konumu ve ABD'nin beklentileri
Ziyaret, yalnızca ikili ilişkilerin onarımı açısından değil, aynı zamanda küresel güç dengeleri bağlamında da önem taşıyor. ABD'nin Çin ve Rusya'ya karşı izlediği sert politikalarda Avrupa'nın desteğini alma ihtiyacı, Beyaz Saray'ın Avrupalı muhafazakarlara yönelik ilgisinin bir nedeni olarak görülüyor. Öte yandan, Avrupa ülkeleri, özellikle savunma harcamaları ve ticaret konularında ABD'nin dayatmalarına karşı kendi çıkarlarını korumaya çalışıyor. Almanya Başbakanı Angela Merkel'in ABD'ye yönelik eleştirel tutumu ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Avrupa ordusu kurulması çağrısı, transatlantik ilişkilerdeki gerilimin boyutunu ortaya koyuyor. Washington ziyareti, bu gerilimi azaltmaya yönelik bir adım olarak değerlendirilse de, taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların kısa vadede çözülmesi beklenmiyor. EPP heyetinin, ABD'li muhataplarına Avrupa'nın güvenlik alanında daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu, ancak bunun ABD ile ortak bir çerçevede yapılması gerektiğini ilettiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa ve ABD arasındaki bu yakınlaşma çabası, Türkiye'nin dış politikasını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, hem NATO üyesi hem de AB ile gümrük birliği anlaşması olan bir ülke olarak transatlantik ilişkilerdeki dengeyi takip etmek zorunda. ABD ve AB arasındaki mutabakat, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Suriye politikalarına doğrudan yansıyabilir. Washington'un Avrupa ile uyumu, Türkiye'ye yönelik yaptırım veya baskı kararlarında da belirleyici olabilir. Özellikle S-400 krizi ve F-35 programından çıkarılma süreci, bu yakınlaşmadan etkilenebilecek konular arasında. Türkiye, kendi çıkarlarını korumak için hem ABD hem de AB ile kanalları açık tutmayı sürdürmeli ve olası bir transatlantik uzlaşının dışında kalmamaya özen göstermelidir.
