Fransa'nın Biarritz kentinde düzenlenen G7 Zirvesi'nde, Avrupalı liderler ABD Başkanı Donald Trump'a karşı daha uzlaşmacı bir ton benimsedi. Geçtiğimiz aylarda ticaret tarifeleri, İran nükleer anlaşması ve NATO harcamaları konularında yaşanan sert ayrışmaların ardından, liderler bu kez diyalog ve işbirliği mesajları verdi. Zirvenin en dikkat çekici gelişmesi, İran konusunda bir barış çerçevesi üzerinde uzlaşılması ve Ukrayna'da ortak bir yaklaşım benimsenmesi oldu.
Gelişmenin Arka Planı
G7 ülkeleri, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetleri konusunda ABD ile Avrupa arasında aylardır süren gerilimi aşmak için bir yol haritası üzerinde anlaştı. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un arabuluculuğunda hazırlanan plan, İran'ın nükleer faaliyetlerini sınırlandırması karşılığında ekonomik yardım öngörüyor. Trump, ABD'nin 2018'de tek taraflı olarak çekildiği İran nükleer anlaşmasını (JCPOA) sert bir şekilde eleştirse de, yeni çerçeveye sıcak baktığını sinyalini verdi. Ukrayna konusunda ise liderler, Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdürülmesi ve Donbas'taki ateşkesin güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı. Almanya Başbakanı Angela Merkel, “Rusya'nın saldırgan politikalarına karşı birlik içinde olmalıyız” dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD ile Avrupa arasındaki bu yumuşamanın küresel dengelere etkisi büyük olacak. İran konusunda varılan mutabakat, Körfez ülkeleri ve İsrail'in tepkisine yol açabilir. Ukrayna'da ise Rusya'nın tutumunu değiştirmesi beklenmiyor. Öte yandan, ticaret savaşlarının kısmen de olsa yatışması, küresel ekonomik büyümeye olumlu yansıyabilir. Ancak Trump'ın öngörülemezliği, Avrupalı liderlerin temkinli olmasına neden oluyor. Zirve sonrası yayınlanan ortak bildiride, “dünya ticaretinde reform” çağrısı yapılırken, Dünya Ticaret Örgütü'nün modernize edilmesi gerektiği vurgulandı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
G7'deki bu yumuşama, Türkiye için dolaylı da olsa önemli sonuçlar doğurabilir. İran konusunda ABD ile Avrupa arasında varılan uzlaşı, Türkiye'nin enerji ithalatı ve komşusu İran'la ilişkileri açısından kritik. Ayrıca Ukrayna'da barış çabalarının güçlenmesi, Karadeniz güvenliği ve Kırım meselesinde Türkiye'nin pozisyonunu etkileyebilir. Liderlerin Rusya'ya yönelik ortak duruşu, Türkiye'nin NATO içindeki rolünü de şekillendirebilir. Ancak Trump yönetiminin Suriye ve Doğu Akdeniz politikaları henüz netleşmediğinden, Türkiye'nin temkinli bir bekleyiş içinde olması bekleniyor.
