Avrupalı müttefikler, Rusya'nın son haftalarda yoğunlaştırdığı hava saldırıları karşısında Ukrayna'ya daha fazla savunma desteği sağlama sözü vermek üzere Kiev'de bir araya geldi. Polonya Başbakanı Donald Tusk, Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkēvičs ve Litvanya Başbakanı Gintautas Paluckas, başkent Kiev'e giderek Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüştü. Ziyaret, Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırdığı ve Ukrayna'nın hava savunma sistemlerini zorladığı bir dönemde gerçekleşti. Avrupa Birliği'nin yeni Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da Kiev'e gelerek dayanışma mesajı verdi. Bu üst düzey ziyaretler, Batı'nın Ukrayna'ya olan bağlılığını teyit ederken, aynı zamanda Avrupa'nın güvenlik mimarisinde artan bir sorumluluk üstlendiğinin de sinyalini veriyor.
Gelişmenin arka planı
Rusya, son haftalarda Ukrayna'nın doğu ve güney bölgelerindeki askeri hedeflerin yanı sıra enerji santralleri ve elektrik şebekelerine yönelik saldırılarını önemli ölçüde artırdı. Ukrayna Enerji Bakanlığı, ülkenin elektrik üretim kapasitesinin yarısından fazlasının Rus saldırıları nedeniyle devre dışı kaldığını açıkladı. Bu durum, özellikle kış aylarında milyonlarca Ukraynalının elektrik ve ısınma sorunuyla karşı karşıya kalmasına yol açabilir. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, müttefiklerine yaptığı çağrılarda, özellikle hava savunma sistemleri ve uzun menzilli füzeler konusunda acil desteğe ihtiyaç duyduklarını vurguladı. Zelenski, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Her bir hava savunma sistemi, her bir füze, hayat kurtarıyor. Terör devletine karşı mücadelede yalnız değiliz" ifadelerini kullandı.
Kiev ziyaretinde konuşan Polonya Başbakanı Donald Tusk, Polonya'nın Ukrayna'ya ek hava savunma sistemleri ve mühimmat sağlayacağını duyurdu. Tusk, "Ukrayna'nın güvenliği, Polonya'nın ve tüm Avrupa'nın güvenliğidir. Burada verdiğimiz her destek, aynı zamanda kendi savunmamıza yapılan bir yatırımdır" dedi. Letonya Cumhurbaşkanı Rinkēvičs, ülkesinin Ukrayna'ya insansız hava aracı (İHA) tespit sistemleri ve elektronik harp ekipmanları göndereceğini belirtti. Litvanya Başbakanı Paluckas ise, Ukrayna'nın enerji altyapısını onarmak amacıyla 10 milyon avroluk bir fon ayıracaklarını açıkladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Avrupalı liderlerin Kiev ziyareti, savaşın üçüncü yılına girerken Avrupa'nın Ukrayna'ya olan desteğinin güçlü bir gösterimi olarak yorumlanıyor. Özellikle ABD'nin askeri yardımlarının geleceği konusundaki belirsizlikler sürerken, Avrupa'nın bu ziyaretle birlikte daha proaktif bir rol üstlenmesi dikkat çekiyor. Avrupa Birliği'nin yeni Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Kiev'de yaptığı açıklamada, "Avrupa'nın bu savaşta başarısız olma lüksü yok. Rusya'nın saldırganlığı sadece Ukrayna'yı değil, tüm Avrupa güvenlik düzenini tehdit ediyor" ifadelerini kullandı. Kallas ayrıca, AB'nin Ukrayna'ya 2025 yılında ek 20 milyar avro mali yardım sağlamayı planladığını ve bu paketin hava savunması ile enerji altyapısının onarımına odaklanacağını söyledi.
Bu ziyaretlerin zamanlaması, Rusya'nın Ukrayna'daki ilerleyişinin yavaşladığı ancak yoğun çatışmaların sürdüğü bir döneme denk geliyor. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı'nın verilerine göre, Rusya son bir haftada 120'den fazla hava saldırısı ve 50'den fazla insansız hava aracı saldırısı düzenledi. Ukrayna Hava Kuvvetleri, bu saldırıların çoğunu püskürttüğünü, ancak özellikle güney bölgelerinde bazı kritik altyapı tesislerinin vurulduğunu açıkladı. Analistlere göre, Rusya'nın amacı Ukrayna'nın enerji ağını çökerterek halkın direncini kırmak ve kış aylarında ciddi bir insani krize neden olmak. Bu nedenle Avrupalı liderlerin Kiev ziyareti, hem askeri hem de insani boyutlarıyla önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Ukrayna savaşındaki konumunu yeniden değerlendirmesi açısından önemli. Türkiye, savaşın başından bu yana hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli bir ilişki sürdürmeye çalıştı. Ancak Avrupa'nın güvenlik mimarisindeki bu aktif rolü, Türkiye'nin de savunma sanayii alanındaki iş birliği potansiyelini ortaya koyuyor. Özellikle İHA ve SİHA teknolojilerindeki deneyimi, Ukrayna'nın hava savunma ihtiyaçları için bir fırsat olabilir. Ancak Türkiye'nin Rusya ile enerji ve ticaret bağlarını göz önünde bulundurduğunda, bu tür bir desteğin Moskova ile ilişkilerini olumsuz etkileyip etmeyeceği tartışma konusu. Ankara'nın önümüzdeki süreçte hem Batı hem de Rusya ile ilişkilerini sürdürerek arabuluculuk rolünü güçlendirmesi, bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip.
