Avrupa Birliği ülkeleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın ikinci döneminde izledikleri “idare etme” ve yaranma siyasetinin uzun vadede kendi aleyhlerine sonuçlanacağı gerçeğiyle yüzleşiyor. Uzmanlara göre, Washington'a karşı sürekli taviz vermek ve boyun eğmek, Avrupa'nın küresel sahnedeki ağırlığını daha da zayıflatıyor. Trump'ın ticaret tarifelerinden savunma harcamalarına kadar birçok alanda baskısını artırdığı bu dönemde, Brüksel'in “dalkavukluk” olarak nitelenen tutumu, aslında karşı tarafı daha da cesaretlendiriyor. Oysa Avrupa'nın ekonomik büyüklüğü, diplomatik ağı ve ortak savunma potansiyeli, karşılıklı saygıya dayalı bir ilişki kurmaya fazlasıyla yeterli. Ancak mevcut durumda, Avrupa liderlerinin Trump'a yaranma çabası, kıtanın çıkarlarına hizmet etmek bir yana, tam tersi bir etki yaratıyor.
Trump'ın Baskıları ve Avrupa'nın Çaresizliği
Trump, daha ilk döneminde olduğu gibi ikinci döneminde de Avrupa'ya karşı “önce Amerika” politikasını sert bir dille sürdürüyor. Özellikle NATO ülkelerinin gayri safi yurtiçi hasılanın yüzde 2'sini savunma harcamalarına ayırması konusunda ısrarcı olan ABD Başkanı, bu oranı yüzde 5'e çıkarma hedefinden bahsediyor. Aynı şekilde, Avrupa'dan yapılan ithalata ek gümrük vergileri getirme tehdidi, birçok Avrupalı lideri telaşlandırmış durumda. Almanya Başbakanı Olaf Scholz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Trump'ı yatıştırmak için bireysel girişimlerde bulunurken, Avrupa Birliği kurumları da ortak bir strateji geliştirmekte zorlanıyor. Bu durum, Avrupa'nın birliğini sorgulatan bir zaafiyet olarak öne çıkıyor. Oysa Avrupa'nın savunma harcamalarını artırması zaten gündemdeyken, Trump'ın dayatmacı üslubu bu süreci daha da zorlaştırıyor. Uzmanlar, Avrupa'nın kendi savunma kapasitesini artırma konusunda Trump'ın tehditlerine boyun eğerek değil, kendi stratejik ihtiyaçları doğrultusunda karar vermesi gerektiğini vurguluyor.
Avrupa'nın Stratejik Otonomi Arayışı
Avrupa için Trump karşısında izlenecek en doğru yol, stratejik otonomi arayışını hızlandırmak. Uzun süredir askeri ve ekonomik açıdan ABD'ye bağımlı olan Avrupa, Trump'ın öngörülemez politikaları karşısında kendi ayakları üzerinde durmanın yollarını aramalı. Fransa ve Almanya bu konuda adımlar atmaya başlasa da, özellikle Doğu Avrupa ülkeleri Rusya tehdidi nedeniyle ABD'nin güvenlik şemsiyesine sıkı sıkıya bağlı kalmak istiyor. Bu iç bölünmüşlük, Avrupa'nın ortak bir dış politika geliştirmesini engelliyor. Ancak Avrupa Birliği'nin toplam ekonomik büyüklüğünün 15 trilyon doları aştığı düşünüldüğünde, bu potansiyeli etkin kullanacak bir siyasi iradenin oluşması mümkün. Trump'a karşı alınacak ortak bir tavır, sadece kıtanın uluslararası itibarını artırmakla kalmayacak, aynı zamanda ABD ile daha dengeli bir ilişki kurulmasını sağlayacaktır.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avrupa'nın Trump yönetimi karşısındaki zaafiyeti, Türkiye için önemli bir fırsat penceresi açabilir. ABD'nin Avrupa'ya baskısını artırdığı bir ortamda, Türkiye gibi güçlü bir müttefikin stratejik değeri daha da artmaktadır. Özellikle NATO içinde Avrupa ile ABD arasında bir köprü görevi gören Ankara, bu konumunu güçlendirebilir. Ayrıca Avrupa'nın enerji arz güvenliği ve savunma sanayiinde dışa bağımlılığı göz önüne alındığında, Türkiye bu alanlarda Avrupa ile işbirliğini derinleştirerek kendi çıkarlarını koruyabilir. Transatlantik ilişkilerdeki bu gerilim, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki elini güçlendirebileceği gibi, Avrupa ile ilişkilerinde daha bağımsız bir duruş sergilemesine de olanak tanıyabilir.
