Avrupa borsaları, ABD'nin İran'a yönelik yaptırım politikalarına ilişkin belirsizliklerin gölgesinde haftanın son işlem gününü karmaşık bir seyirle tamamladı. Pan-Avrupa Stoxx 600 endeksi, seyahat ve madencilik sektörlerindeki kazançların enerji ve teknoloji hisselerindeki düşüşleri dengelemesiyle neredeyse yatay kapandı. Yatırımcılar, Washington'un Tahran'a yönelik yeni yaptırım kararlarının küresel enerji arzına etkisini ve bunun Avrupa ekonomileri üzerindeki olası sonuçlarını değerlendirmeye çalışıyor.
Endekslerde Sektörel Ayrışma
Stoxx 600 endeksi, gün içinde dar bir bantta hareket ederek yüzde 0,02'lik marjinal bir kayıpla kapandı. Almanya'da DAX endeksi yüzde 0,15 artarken, Fransa'da CAC 40 yüzde 0,10 değer kazandı. İngiltere'de FTSE 100 ise yüzde 0,14'lük bir düşüşle günü tamamladı. Sektörel bazda, seyahat ve eğlence hisseleri yüzde 0,8'lik yükselişle en iyi performans gösteren grup oldu. Madencilik hisseleri de Çin'deki talep umutlarının güçlenmesiyle yüzde 0,6 artış kaydetti. Öte yandan, enerji hisseleri Brent petrolünün yüzde 1,1 düşerek varil başına 73,2 dolara gerilemesiyle yüzde 0,5 değer kaybetti. Teknoloji hisseleri ise yapay zeka sektöründeki aşırı değer endişeleri ve artan faiz beklentileri nedeniyle yüzde 0,4 kayıpla günü tamamladı.
İran'a yönelik yeni yaptırımların olası petrol arzı kesintilerine yol açacağı beklentisi, gün içinde piyasalarda dalgalanmalara neden oldu. Ancak ABD yönetiminin net bir açıklama yapmaması, yatırımcıları temkinli davranmaya yöneltti. Analistler, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin yeniden başlaması ihtimalinin fiyatlamalara yansıdığını, bu nedenle enerji fiyatlarının düşüş eğiliminde olduğunu belirtiyor.
Küresel Piyasalarla Karşılıklı Etkileşim
Avrupa'daki bu olumsuz hava, Asya-Pasifik bölgesinde karışık bir seyirle kapanışa paralel yaşandı. Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,3, Güney Kore'de KOSPI yüzde 0,2 düşerken, Çin'de Şanghay Bileşik Endeksi yüzde 0,1 yükseldi. ABD'de ise Dow Jones vadeli işlemleri yatay seyrederken, S&P 500 ve Nasdaq vadeli işlemleri hafif negatif seyretti. Yatırımcıların gözü, önümüzdeki hafta açıklanacak olan ABD enflasyon verileri ve Avrupa Merkez Bankası yetkililerinin faiz oranlarına ilişkin yapacakları konuşmalara çevrildi.
Bölgesel ölçekte, İran'a yönelik yaptırımların devam etmesi, Orta Doğu'daki jeopolitik riskleri artırarak bölgesel piyasaları da etkiliyor. Körfez ülkelerinin borsalarında, özellikle Suudi Arabistan'da Tadawul endeksi yüzde 0,5, Dubai'de ise yüzde 0,3 düşüş yaşandı. İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerindeki tutumu, küresel enerji fiyatlarının yanı sıra bölgesel istikrar açısından da belirleyici olmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'a uygulanan yaptırımlardan doğrudan etkilenen ülkeler arasında yer almasa da, küresel enerji fiyatlarındaki gelişmeler Türkiye'nin cari açığı ve enflasyonu üzerinde önemli bir baskı unsuru oluşturuyor. Olası bir yaptırım artışı, petrol ve doğal gaz fiyatlarını yukarı çekerek Türkiye'nin enerji ithalat maliyetlerini artırabilir. Ayrıca, İran ile enerji ve ticaret alanındaki mevcut ilişkiler, Ankara'nın yaptırım uyumu konusunda Batı ile denge politikası izlemesini gerektiriyor. Bu nedenle, piyasalardaki dalgalanmalar ve jeopolitik riskler, Türkiye'nin finansal istikrarı ve dış politikası açısından yakından takip edilmesi gereken bir konu olarak öne çıkıyor.
