Asya-Pasifik borsaları, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil getirilerindeki artışın etkisiyle haftaya temkinli bir başlangıç yaptı. Yatırımcılar, küresel ekonomik toparlanma sinyalleri ile enflasyon endişeleri arasında denge kurmaya çalışırken, bölge piyasalarında karışık bir seyir izlendi. Japonya'da Nikkei 225 endeksi, ihracatçı şirketlerin kâr satışlarıyla değer kaybederken, Çin'de Şanghay Bileşik endeksi, hükümetin altyapı harcamalarını artıracağı beklentisiyle sınırlı da olsa prim yaptı. Güney Kore'de Kospi endeksi, teknoloji hisselerindeki dalgalanmalarla yatay kapandı. Avustralya'da ASX 200 endeksi, madencilik ve enerji hisselerindeki artışa rağmen bankacılık hisselerindeki düşüşle geriledi.
Petrol fiyatları, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler ve arz endişeleriyle yükselişini sürdürdü. Brent petrol varil başına 85 doların üzerine çıkarken, Batı Teksas Intermediate (WTI) 80 dolar seviyesini aştı. Bu artış, enerji ithalatçısı Asya ekonomileri için maliyet baskısı yaratırken, enerji ihracatçısı ülkeler için olumlu bir görünüm sunuyor. Tahvil piyasalarında ise ABD 10 yıllık tahvil getirisi %4,5'in üzerine çıkarak yatırımcıların risk iştahını azalttı. Yüksek getiriler, hisse senedi değerlemelerini baskılarken, teknoloji ve büyüme odaklı şirketlerin hisselerinde satış baskısı oluşturdu.
Piyasaların Arka Planı: Merkez Bankaları ve Enflasyon
Asya piyasalarındaki temkinli seyrin arkasında, küresel merkez bankalarının para politikası belirsizliği yatıyor. ABD Federal Rezervi'nin (Fed) faiz indirimine ne zaman başlayacağına dair soru işaretleri, piasalarda dalgalanmaya neden oluyor. Fed Başkanı Jerome Powell, son açıklamalarında enflasyonun hedefe doğru ilerlediğini ancak henüz istenen seviyeye gelmediğini belirterek, faiz indirimi için aceleci olmayacaklarını ima etti. Bu durum, dolar endeksinin güçlü kalmasına ve gelişmekte olan ülke para birimlerinin baskı altında kalmasına yol açıyor.
Asya'da ise Çin Merkez Bankası (PBOC), ekonomik yavaşlamayı dengelemek için likidite desteğini sürdürüyor. Çin'in imalat sanayi PMI verisi, Şubat ayında beklentilerin altında kalarak 49,1 seviyesinde gerçekleşti ve sektörde daralmanın devam ettiğini gösterdi. Japonya Merkez Bankası (BOJ) ise negatif faiz politikasından çıkış sinyalleri verirken, yen üzerindeki baskı devam ediyor. Japonya'da enflasyonun %2 hedefinin üzerinde seyretmesi, BOJ'un faiz artırımına gitme olasılığını güçlendiriyor. Ancak bu adımın, küresel piyasalarda yeni bir dalgalanma yaratabileceği endişesi var.
Güney Kore ve Tayvan gibi teknoloji ihracatçısı ekonomiler, çip talebindeki toparlanma sinyalleriyle destek buluyor. Ancak Çin ile ABD arasındaki ticaret gerilimleri ve teknoloji rekabeti, bu ülkelerin ihracat performansını olumsuz etkileyebilir. Avustralya'da ise demir cevheri ve kömür fiyatlarındaki dalgalanmalar, madencilik hisselerini etkiliyor. Endonezya ve Malezya gibi emtia ihracatçısı ülkeler, petrol ve palm yağı fiyatlarındaki artıştan olumlu etkileniyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Jeopolitik Riskler ve Ticaret
Asya piyasalarını etkileyen bir diğer önemli faktör, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler. İsrail-Hamas çatışması ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, küresel petrol arzını tehdit ediyor. Bu durum, Asya'nın enerji ithalatına bağımlı ekonomileri için risk oluşturuyor. Ayrıca, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle enerji ve tahıl fiyatlarındaki dalgalanmalar, Asya'da gıda enflasyonunu körüklüyor. Çin'in Tayvan'a yönelik askeri tatbikatları ve Güney Çin Denizi'ndeki gerilimler, bölgede güvenlik endişelerini artırıyor.
ABD-Çin ilişkilerindeki rekabet, ticaret ve teknoloji alanında yeni kısıtlamaları gündeme getiriyor. ABD'nin çip ihracatına yönelik kontrolleri, Asya'daki yarı iletken tedarik zincirini yeniden şekillendiriyor. Çin, ekonomik büyümeyi desteklemek için altyapı yatırımlarını ve tüketim teşviklerini artırırken, aynı zamanda dış ticaret ortaklarını çeşitlendirmeye çalışıyor. ASEAN ülkeleri, küresel tedarik zincirindeki kaymalardan yararlanarak yatırım çekmeye devam ediyor.
Japonya ve Güney Kore, savunma harcamalarını artırarak bölgesel güvenlik mimarisinde daha aktif rol alıyor. Bu durum, savunma sanayii hisselerine olan ilgiyi artırırken, aynı zamanda bütçe açıkları ve borçlanma ihtiyacını gündeme getiriyor. Avustralya, ABD ile savunma işbirliğini derinleştirirken (AUKUS), Çin ile ekonomik ilişkilerini dengelemeye çalışıyor. Bu jeopolitik dinamikler, Asya piyasalarında belirsizliği artıran unsurlar arasında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Asya piyasalarındaki petrol fiyatı artışı ve tahvil getirilerindeki yükseliş, Türkiye ekonomisi için doğrudan sonuçlar doğuruyor. Türkiye, enerji ithalatında büyük ölçüde dışa bağımlı olduğundan, petrol fiyatlarındaki artış cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, küresel risk iştahındaki azalma, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşturarak TL'de değer kaybı riskini artırabilir. Ancak, Türkiye'nin ihracat pazarları arasında Asya'nın payı sınırlı olduğundan, doğrudan ticaret kanalıyla etki sınırlı kalabilir. Yine de küresel büyüme beklentilerindeki zayıflama, Türkiye'nin ihracat performansını dolaylı yoldan etkileyebilir. Jeopolitik risklerin artması, enerji güvenliği açısından Türkiye'nin alternatif kaynak arayışlarını hızlandırabilir.
