İsrail Maliye Bakanı ve aşırı sağcı Dini Siyonizm Partisi lideri Bezalel Smotrich, yayınladığı bir videoda Gazze Şeridi'nde yeniden Yahudi yerleşimleri kurulması çağrısında bulundu. Smotrich, videoda "Gazze’nin kalbinde Yahudi yerleşimleri inşa etmeliyiz" ifadelerini kullanarak, bu adımın İsrail'in güvenliği için hayati olduğunu savundu. Smotrich'in bu açıklaması, bölgede 7 Ekim'de başlayan çatışmaların ardından zaten kırılgan olan ateşkes girişimlerine darbe vurdu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu koalisyonunda yer alan Smotrich, daha önce de benzer söylemlerle gündeme gelmişti. Smotrich, Gazze'deki Filistin nüfusunun zorla göç ettirilmesini ve bölgenin yeniden Yahudi yerleşimlerine açılmasını savunan bir isim olarak biliniyor.
Smotrich'in çağrısının arka planı ve İsrail siyasetindeki yeri
Smotrich, İsrail'in en aşırı sağcı siyasetçilerinden biri olarak öne çıkıyor. Kendisi, Batı Şeria'daki Yahudi yerleşimlerinin genişletilmesini savunurken, Filistinlilere yönelik ayrımcı uygulamalarıyla da tanınıyor. Smotrich, daha önce 2005 yılında Ariel Şaron liderliğinde gerçekleştirilen Gazze'den çekilme kararını "büyük bir hata" olarak nitelendirmişti. Şaron döneminde, yaklaşık 8 bin Yahudi yerleşimci Gazze'den tahliye edilmiş ve 21 yerleşim yeri boşaltılmıştı. Smotrich, bu kararın geri alınması gerektiğini sık sık dile getiriyor. 2022 yılında kurulan Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümetinde Maliye Bakanı olarak görev alan Smotrich, aynı zamanda Savunma Bakanlığı bünyesindeki Batı Şeria'daki sivil idareden de sorumlu. Bu yetkisiyle yerleşim politikalarını doğrudan etkileme gücüne sahip. Smotrich'in Gazze'de yerleşim çağrısı, İsrail içinde bile tartışma yarattı. Merkez ve sol partiler, bu tür açıklamaların uluslararası alanda İsrail'i zor durumda bıraktığını savunurken, koalisyon ortaklarından bazıları Smotrich'in söylemlerine destek verdi.
Bölgesel ve uluslararası tepkiler: Filistin yönetimi ve ABD’den uyarı
Smotrich'in çağrısına Filistin yönetiminden sert tepki geldi. Filistin Dışişleri Bakanlığı, yaptığı açıklamada Smotrich'in söylemlerini "soykırım ve etnik temizlik çağrısı" olarak nitelendirdi. Bakanlık, uluslararası toplumu İsrail'in bu tür eylemlerine karşı harekete geçmeye çağırdı. Hamas ise Smotrich'in açıklamalarını "savaş suçu" olarak değerlendirdi ve bunun Gazze'deki çatışmaları daha da derinleştireceğini belirtti. ABD Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Smotrich'in çağrısının kabul edilemez olduğu vurgulanırken, ABD'nin iki devletli çözüm vizyonuna bağlı olduğu ifade edildi. AB, Birleşmiş Milletler ve birçok Avrupa ülkesi de Smotrich'in sözlerine tepki gösterdi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, uluslararası hukuka aykırı olan bu tür çağrıların bölgede istikrarı daha da bozacağı uyarısında bulundu. Smotrich'in açıklamaları, Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen ateşkes müzakerelerini de olumsuz etkiledi. Taraflar arasında henüz kalıcı bir ateşkes sağlanamazken, Smotrich'in bu çıkışı süreci daha da karmaşık hale getirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını destekleyen ve İsrail'in yerleşim politikalarını eleştiren bir ülke olarak Smotrich'in çağrısını endişeyle karşılamıştır. Türk Dışişleri Bakanlığı, benzer söylemlerin bölgesel barışa zarar verdiğini daha önce dile getirmiştir. Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarları açısından da bölgesel istikrarı tehdit etmektedir. Türkiye, iki devletli çözümü savunurken, Gazze'de yeniden yerleşim kurulması girişimleri, Türkiye'nin Filistin halkına yönelik insani yardım ve diplomatik çabalarını da olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın bu tür aşırılıkçı söylemlere karşı BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı nezdinde girişimlerde bulunması bekleniyor.
