Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) zirvesi, Endonezya'nın başkenti Cakarta'da devam ederken, zirve alanı dışında ABD karşıtı geniş çaplı bir protesto gösterisi düzenlendi. Katar merkezli El Cezire televizyonu, olay yerinden canlı yayın yaparak göstericilerin sloganlarını ve pankartlarını dünyaya duyurdu. Protestocular, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını ve müdahaleci politikalarını kınayarak, ASEAN ülkelerinin bağımsız dış politika izlemesi gerektiğini vurguladı.
Protestonun Arka Planı ve Talepler
Gösteri, ASEAN zirvesinin ikinci gününde, Endonezya İlerici Öğrenci Birliği ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarının çağrısıyla düzenlendi. Yaklaşık 2 bin kişinin katıldığı tahmin edilen eylemde, "ABD, Asya'dan çekil" ve "Emperyalizme hayır" yazılı pankartlar dikkat çekti. Göstericiler, ABD'nin Filipinler'deki askeri üslerini genişletmesini, Güney Çin Denizi'ndeki devriyelerini ve ASEAN ülkelerinin iç işlerine karışmasını sert bir dille eleştirdi. El Cezire muhabiri, polisin protestoculara müdahale etmediğini ve eylemin barışçıl bir şekilde sürdüğünü aktardı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD-Çin Rekabeti ve ASEAN
Bu protesto, ABD ile Çin arasındaki büyüyen rekabetin ASEAN ülkelerinde yarattığı gerilimi yansıtıyor. ASEAN, uzun süredir iki süper güç arasında denge politikası izlemeye çalışsa da, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını artırması ve Çin'in ticari bağımlılığı üye ülkeleri zor durumda bırakıyor. Özellikle Kamboçya ve Laos gibi Çin'e yakın ülkeler, ABD'nin bölgeye müdahalesine sıcak bakmazken, Filipinler ve Vietnam gibi ülkeler Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki hak iddialarına karşı ABD desteğini arıyor. Uzmanlar, bu tür protestoların artmasının, ASEAN'ın dış politika esnekliğini zorlayacağını ve blok içinde ayrışmalara yol açabileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik bölgesinde artan ABD-Çin rekabetini yakından izlemektedir. Türkiye'nin ASEAN ile ilişkileri sınırlı olmakla birlikte, bölgedeki güç dengesi değişiklikleri, İstanbul merkezli Şanghay İşbirliği Örgütü ve Asya Altyapı Yatırım Bankası gibi platformlarda Türkiye'nin konumunu etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin bölgeden çekilmesi durumunda Çin'in etkisi artacak ve bu durum, Türkiye'nin Orta Asya politikalarıyla doğrudan bağlantılı olan enerji ve ticaret yollarını şekillendirebilir. Protestolar, ASEAN ülkelerinin gelecekte daha bağımsız bir dış politika izleme eğilimini göstermesi açısından da önem taşımaktadır.
