Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) ülkeleri, Çin'in Guangzhou, Shenzhen, Hong Kong ve Makao'yu kapsayan Büyük Körfez Bölgesi (GBA) ile tedarik zinciri entegrasyonunu derinleştirmeyi hedefliyor. Sektör liderleri ve yetkililer, bu iş birliğinin özellikle ileri teknoloji ve üretim alanlarında ASEAN ülkelerine önemli faydalar sağlayacağını, Hong Kong'un da aracı rolüyle kazançlı çıkacağını belirtiyor. South China Morning Post'un düzenlediği GBA-ASEAN Zirvesi'nde konuşan panelistler, bölgesel tedarik zincirlerinin çeşitlendirilmesi ve teknoloji transferinin hızlandırılması çağrısında bulundu.
GBA-ASEAN İş Birliğinin Boyutları
Zirvede öne çıkan başlıklardan biri, ASEAN ülkelerinin GBA'nın yapay zeka, nesnelerin interneti, biyoteknoloji ve yeni malzemeler gibi alanlardaki uzmanlığından yararlanma isteği oldu. Malezya, Endonezya, Vietnam ve Tayland gibi ülkeler, kendi imalat sektörlerini yukarı taşımak için GBA'daki şirketlerle ortak araştırma merkezleri kurmayı ve Ar-Ge yatırımlarını artırmayı planlıyor. Hong Kong'un serbest liman statüsü ve hukuk sistemi, bu iş birliğinde kilit bir köprü görevi görüyor. Ayrıca, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında geliştirilen altyapı projeleri, ASEAN-GBA ticaretini kolaylaştıracak yeni lojistik koridorları oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu yakınlaşma, ABD-Çin rekabetinin derinleştiği bir dönemde gerçekleşiyor. ASEAN ülkeleri, tedarik zincirlerini çeşitlendirerek hem Çin'e bağımlılığı azaltmak hem de teknolojik sıçrama yapmak istiyor. GBA ise kendi üretim kapasitesini ASEAN'ın ucuz iş gücü ve doğal kaynaklarıyla birleştirerek küresel rekabette avantaj sağlamayı hedefliyor. Öte yandan, Japonya ve Güney Kore gibi diğer Asya ekonomileri de benzer ortaklıklar kurmaya çalışırken, Hindistan'ın da devreye girmesi bölgesel rekabeti kızıştırıyor. Bu iş birliği, küresel yarı iletken, elektrikli araç ve yeşil enerji tedarik zincirlerinde yeni dengeler oluşturabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya'daki bu entegrasyon dalgasını dikkatle izlemeli. ASEAN-GBA iş birliği, küresel tedarik zincirlerinde Çin merkezli bir kutuplaşma yaratabilir. Türkiye'nin Orta Koridor girişimi ve Avrupa Birliği ile olan Gümrük Birliği, bu yeni Asya ağlarına alternatif bir rota sunuyor. Ancak, Türkiye'nin teknoloji üretimindeki mevcut kapasitesi, ASEAN'ın ihtiyaç duyduğu yüksek katma değerli ürünleri sağlamaya yeterli değil. Bu nedenle, Türkiye'nin kendi Ar-Ge yatırımlarını hızlandırması ve Asya'daki bu gelişmeleri takip ederek stratejik ortaklıklar kurması, küresel tedarik zincirlerinde yerini sağlamlaştırması açısından kritik önem taşıyor.
