Hindistan'ın kuzeydoğusundaki Arunaçal Pradeş eyaletinde, Çin güçlerinin sınır hattına yakın bölgelerde görülmesi üzerine iki ülke arasında yeni bir sınır anlaşmazlığı patlak verdi. Yerel halk, Çin askerlerinin eyaletin bazı bölgelerine sızdığını iddia ederken, New Delhi yönetimi Pekin'i uluslararası hukuku ihlal etmekle suçluyor. Bu gelişme, iki ülke arasında 1962 savaşından bu yana süregelen ve çözüme kavuşmamış sınır ihtilaflarına bir yenisini eklemiş durumda.
Gelişmenin Arka Planı
Arunaçal Pradeş, Hindistan'ın kuzeydoğusunda, Çin ile 1.080 kilometrelik fiili sınır hattına (McMahon Hattı) sahip stratejik bir eyalet. Çin, bu bölgenin büyük bir kısmını 'Güney Tibet' olarak kendi toprağı sayıyor. Son günlerde eyaletin Aşağı Subansiri ve Batı Kameng bölgelerinde, Çin ordusuna ait devriyelerin Hindistan tarafına geçtiği bildirildi. Yerel halk, Çin askerlerinin bazı köylere yaklaştığını ve halkı tedirgin ettiğini aktarıyor. Hindistan Dışişleri Bakanlığı, konuyla ilgili olarak Çin'in Pekin Büyükelçiliği'ne nota verdi ve askerlerin derhal geri çekilmesini talep etti. Çin ise iddiaları reddederek, 'sınır hattında rutin devriye faaliyetleri yürüttüklerini' savundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu sınır ihlali, iki ülke arasında 2020'de Galwan Vadisi'nde yaşanan ve 20 Hint askerinin öldüğü çatışmanın ardından tırmanan gerilimin bir devamı niteliğinde. Hindistan, Çin'in sınır ötesinde altyapı inşaatına hız verdiğini ve askeri yığınak yaptığını belirtiyor. Uzmanlara göre, Çin'in bu hamlesi, Hindistan'ın ABD ile artan savunma iş birliğine bir yanıt olabilir. Ayrıca, bölge, Çin'in İpek Yolu Projesi ile Hindistan'ın doğu sınırındaki stratejik çıkarları arasında bir kilit nokta oluşturuyor. Her iki ülke de nükleer güce sahip olduğundan, sınır anlaşmazlıklarının büyük bir çatışmaya dönüşme riski düşük görünse de, tansiyonun yüksek seyretmesi bölgesel istikrarı tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Asya-Pasifik'teki bu tür gerginlikleri yakından takip etmekte. Çin ile Hindistan arasındaki sınır sorunları, bölgesel güç dengelerini etkileyebilecek nitelikte. Türkiye, Orta Asya ve Güney Asya'da ekonomik ve stratejik çıkarlara sahip olduğundan, bu anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülmesi Ankara için önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin Pakistan ile yakın ilişkileri, Hindistan-Çin geriliminde dolaylı bir ilgi alanı oluşturuyor. Bu tür çatışma bölgelerinin istikrarsızlığı, küresel enerji ve ticaret hatlarını etkileyebilir; ancak Türkiye'nin doğrudan bir taraf olmaması nedeniyle kısa vadede doğrudan bir etki beklenmiyor.
