Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'in de aralarında bulunduğu bir grup yatırımcı tarafından Adriyatik kıyısında planlanan lüks tatil köyü projesinden, çevre aktivistlerinin yoğun protestolarına rağmen vazgeçmeyeceklerini duyurdu. Reuters'a konuşan Rama, projenin ülke ekonomisine ve istihdama katkı sağlayacağını savunurken, muhalefet ve sivil toplum örgütleri projenin ekolojik tahribata yol açacağı gerekçesiyle karşı çıkıyor. Tartışmalı proje, ülkenin güneyindeki Zvërnec bölgesinde, koruma altındaki lagün ve ormanlık alanların yakınında inşa edilmek isteniyor.
Projenin arka planı ve tartışmalar
Jared Kushner'in şirketi Affinity Partners'in de yatırımcıları arasında yer aldığı 1.4 milyar dolarlık proje, iki ayrı otel, yüzlerce lüks villa, marina ve golf sahası içeriyor. Arnavutluk hükümeti, projenin 10 bin kişiye istihdam sağlayacağını ve turizm gelirlerini artıracağını öne sürüyor. Ancak çevre örgütleri, inşaatın bölgedeki endemik bitki türlerine, kuş göç yollarına ve su kaynaklarına geri dönülemez zarar vereceğini belirtiyor. Projenin çevresel etki değerlendirme raporunun yetersiz olduğu ve kamuoyunun bilgilendirilmediği de eleştiriler arasında.
Rama yönetimi, benzer şekilde tartışmalı bir başka projeyi de geçtiğimiz yıllarda onaylamıştı. Turizm potansiyelini artırmak isteyen hükümet, özellikle güney kıyı şeridinde büyük ölçekli yatırımları teşvik ediyor. Ancak muhalefet, bu projelerin hukuki denetimden uzak ve şeffaflıktan yoksun bir şekilde ilerlediğini savunuyor. Projenin inşaat izninin, yasal prosedürler tamamlanmadan verildiği iddia ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kushner bağlantılı proje, Arnavutluk'un Batı yanlısı politikalarıyla da ilişkilendiriliyor. Ülke, NATO üyesi olarak ABD ile yakın ilişkilerini korurken, Körfez ülkelerinden de yatırım çekmeye çalışıyor. Kushner'in Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile yakın bağları, projenin finansmanında bu ülkelerin rol oynayabileceği yorumlarına yol açıyor. Öte yandan, ABD'de Biden yönetimi döneminde Trump ailesiyle bağlantılı işlerin uluslararası alanda sorgulanması, projeye ayrı bir boyut katıyor.
Çevre aktivistleri, projeyi sadece Arnavutluk için değil, tüm Adriyatik ekosistemi için tehdit olarak görüyor. Bölgede Hırvatistan, Karadağ ve Yunanistan'da da benzer büyük turizm yatırımları çevre tartışmalarını alevlendirmişti. Arnavutluk'taki protestolar, uluslararası çevre örgütlerinin de desteğini alarak büyüme eğiliminde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk'taki bu proje, Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik ve diplomatik çıkarları açısından dolaylı bir önem taşıyor. Türkiye, Arnavutluk'un en büyük yatırımcıları arasında yer alıyor ve özellikle turizm, altyapı ve enerji alanlarında etkin. Proje, bölgedeki yatırım rekabetini artırabilir; Türk şirketleri benzer nitelikte projeler için fırsat kollarken, çevresel hassasiyetler nedeniyle oluşabilecek kamuoyu baskısı Türk yatırımlarını da etkileyebilir. Ayrıca, ABD ile yakın bağları olan bir ismin bu projedeki varlığı, Balkanlar'da büyük güç rekabetinin bir yansıması olarak okunabilir. Türkiye, bölgede denge politikası izlerken, bu tür gelişmeleri dikkatle takip etmek durumundadır.
