Arnavutluk'ta, ABD'li iş insanı ve eski Başkan Donald Trump'ın damadı Jared Kushner'ın Adriyatik kıyısında inşa etmeyi planladığı lüks tatil köyü projesine karşı protestolar büyüyerek sürüyor. Ülkenin güneyindeki Zvërnec bölgesinde yapılması planlanan projeyi protesto eden on binlerce Arnavut, 21 gündür aralıksız olarak başkent Tiran başta olmak üzere çeşitli kentlerde gösteri düzenliyor. Göstericiler, hükümetin çevre ve kültürel miras açısından hassas olan bölgede imar izni vermesini eleştiriyor, projenin doğal kıyı şeridini tahrip edeceğini ve yerel halkın kıyıya erişimini kısıtlayacağını savunuyor.
Projenin arka planı ve hükümetin tutumu
Jared Kushner ve ortağı iş insanı Ivanka Trump'ın girişimi olan Atlantis adlı tatil köyü projesi, 2024 yılında kamuoyuna duyuruldu. Proje kapsamında lüks oteller, villalar, golf sahası ve bir marina inşa edilmesi planlanıyor. Arnavutluk hükümeti, projenin ülkeye yabancı yatırım çekeceğini ve istihdam yaratacağını savunurken, muhalefet ve sivil toplum kuruluşları projenin çevresel etki değerlendirmesinin yetersiz olduğunu ve imar planlarının şeffaf olmadığını öne sürüyor.
Protestoların 21. gününde Tiran'daki ana meydanda toplanan kalabalık, Arnavut bayrakları ve pankartlarla slogan attı. Göstericiler, "Kıyılarımız satılık değil", "Doğamızı koruyun" ve "Rüşvetçi hükümet istifa" yazılı dövizler taşıdı. Arnavutluk'un en büyük muhalefet partisi Demokrat Parti de protestolara destek verirken, bazı çevre örgütleri uluslararası kampanya başlattıklarını duyurdu. Göstericilerden biri olan üniversite öğrencisi Elona Gjoni, "Bu proje, sıradan Arnavutların plajlara erişimini engelleyecek, üstelik de bir yabancıya ait olacak. Biz bu ülkenin geleceğini satmayacağız" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Kushner'ın Arnavutluk'taki yatırımı, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın damadının iş dünyasındaki etkisinin bir yansıması olarak görülüyor. Kushner, başkanlık danışmanlığı döneminde Ortadoğu Barış Planı gibi tartışmalı girişimlerde rol almıştı. Arnavutluk'taki proje, Balkanlar'da benzer şekilde yabancı yatırımcıların doğal alanlarda imar projeleri gerçekleştirmesine yönelik endişeleri yeniden gündeme taşıdı. Hırvatistan ve Karadağ'da da benzer çevre protestoları yaşanmıştı.
Avrupa Birliği, Arnavutluk'un çevre standartları konusunda uyarılarda bulunurken, ABD Dışişleri Bakanlığı konuyla ilgili doğrudan bir yorum yapmaktan kaçındı. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama ise projenin yasal olduğunu ve istihdam yaratacağını savunarak, "Arnavutluk'un yatırıma ihtiyacı var. Bu proje, ülkemizin turizm potansiyelini ortaya çıkaracak" ifadelerini kullandı. Ancak Rama'nın açıklamaları protestocuları ikna etmeye yetmedi; gösterilerin önümüzdeki günlerde de devam etmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk'taki bu protestolar, Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik ve diplomatik çıkarları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türk yatırımcıların da Arnavutluk'ta benzer projeleri bulunuyor; özellikle inşaat ve turizm sektörlerinde Türk şirketlerinin varlığı dikkat çekiyor. Bu tür çevresel ve toplumsal tepkiler, yabancı yatırımların sürdürülebilirliği ve halkla ilişkiler boyutunu gündeme getiriyor. Türkiye, Arnavutluk ile tarihi ve kültürel bağları nedeniyle bölgedeki istikrarı yakından takip ediyor. Ayrıca, ABD'li iş insanlarının Balkanlar'daki etkisi, Türkiye'nin bölgedeki nüfuz alanını dolaylı olarak etkileyebilecek bir faktör olarak değerlendirilebilir. Bu gelişme, Türk dış politikası açısından yakından izlenmesi gereken bir süreç olarak öne çıkıyor.
