Apple Inc., 2 Şubat 2024'te açıkladığı ilk çeyrek bilançosunun ardından hisse senetlerinde son 13 yılın en sert düşüşünü yaşıyor. Şirketin hisseleri, piyasa kapanışının ardından yapılan işlemlerde yaklaşık %8 değer kaybetti. Bu düşüş, Apple'ın piyasa değerinin yaklaşık 460 milyar dolar erimesine yol açabilir. Yatırımcılar, özellikle şirketin tedarik zinciri sorunları nedeniyle zayıf üçüncü çeyrek öngörülerine olumsuz tepki verdi. Apple, özellikle Çin'deki üretim tesislerindeki aksaklıklar ve küresel çip kıtlığının devam etmesi nedeniyle bu çeyrekte şimdiye kadarki en yavaş büyümeyi beklediğini açıkladı. Bu gelişme, teknoloji devinin pandemi sonrası talepteki yavaşlamayla da başa çıkmak zorunda kaldığı bir dönemde yaşanıyor.
Gelişmenin arka planı
Apple, 2024'ün ilk çeyreğinde 119,6 milyar dolar gelir elde etti; bu, analistlerin 118 milyar dolarlık beklentisinin üzerinde olmasına rağmen, önceki yılın aynı dönemine göre %5,5'lik bir artışa işaret ediyor. Ancak şirketin asıl sorunu, mevcut çeyreğe ilişkin satış tahminleriydi. Apple, tedarik zinciri kısıtlamaları ve düşen tüketici talebi nedeniyle üçüncü çeyrek gelirinin geçen yılki 94,8 milyar dolara kıyasla düşebileceğini ve hatta hafif bir düşüş yaşanabileceğini belirtti. Bu, piyasanın beklediği %5'lik büyüme beklentisinin oldukça altında. Özellikle iPhone satışlarının, Çin'deki COVID-19 kısıtlamaları nedeniyle Foxconn'un ana üretim tesisi Zhengzhou'daki üretim kapasitesinin ciddi şekilde etkilenmesi sonucu yavaşladığı bildiriliyor. Ayrıca, tüketicilerin enflasyon karşısında harcamalarını kısması da Apple'ın en büyük pazarı olan ABD'de satışları olumsuz etkiliyor.
Analistler, Apple'ın bu zorlu dönemde özellikle hizmet gelirlerinde güçlü bir büyüme sağlayarak ayakta kalmaya çalıştığını belirtiyor. App Store, Apple Music ve iCloud gibi hizmetlerden elde edilen gelirler, ilk çeyrekte 20,8 milyar dolar ile rekor kırdı ve şirketin toplam gelirinin %17'sini oluşturdu. Ancak bu hizmet büyümesi, donanım satışlarındaki yavaşlamayı tamamen telafi edemiyor. Ayrıca, Apple'ın hisse başına karı 1,88 dolar ile beklentilerin hafif üzerinde geldi; ancak bu, geçen yılın aynı dönemindeki 2,10 dolara kıyasla belirgin bir düşüş. Şirket ayrıca, 2024'ün sonlarına kadar yavaşlayan tüketici talebi ve jeopolitik belirsizlikler nedeniyle ihtiyatlı bir yaklaşım izleyeceğini açıkladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Apple'ın yaşadığı bu düşüş, küresel teknoloji hisselerini de olumsuz etkiledi. Nasdaq Endeksi, Apple'ın zayıf öngörüleri sonrası yüzde 2'nin üzerinde geriledi; Microsoft, Alphabet ve Amazon gibi diğer teknoloji devlerinin hisseleri de değer kaybetti. Bu durum, teknoloji sektörünün genel olarak zor bir dönemden geçtiğinin işareti olarak yorumlanıyor. Özellikle, merkez bankalarının faiz artırımları ve artan borçlanma maliyetleri, yüksek değerlemelere sahip teknoloji hisselerini baskılıyor. Ayrıca, Çin'deki tedarik zinciri aksaklıkları, sadece Apple'ı değil, genel olarak küresel elektronik endüstrisini etkiliyor; bu da dünya genelinde üretim ve ihracat rakamlarına yansıyor. Dünya Bankası ve IMF, Çin'deki üretim yavaşlamasının küresel ticaret üzerindeki etkilerinin 2024 boyunca hissedilebileceği uyarısında bulunuyor. Apple'ın bu durumu, aynı zamanda diğer teknoloji şirketleri için de bir uyarı niteliği taşıyor; zira tedarik zinciri kırılganlıkları, şirketlerin çeşitlendirilmiş üretim stratejileri geliştirmesini zorunlu kılıyor.
Uzmanlar, Apple'ın bu kayıplarının kısa vadeli olabileceğini, ancak bunun etkilerinin yıl boyunca sürebileceğini belirtiyor. Özellikle, şirketin hisse geri alım programları ve güçlü nakit rezervleri, düşüşü sınırlama potansiyeline sahip. Yine de, yatırımcıların Apple'ın büyüme hikayesine olan güveni sarsılmış görünüyor. Satış tahminlerinin zayıf olması, şirketin yeni ürün lansmanlarının (örneğin Vision Pro) beklenen satış rakamlarına ulaşamayacağı endişelerini artırıyor. Vision Pro'nun 2 Şubat'ta ABD'de satışa çıkması beklenirken, yüksek fiyatının (3.499 dolar) talep üzerinde baskı oluşturabileceği belirtiliyor. Bu gelişmeler, teknoloji endüstrisindeki inovasyon hızının ve tüketici harcamalarının geleceği hakkında soru işaretleri yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Apple'ın piyasa değerindeki bu büyüklükte bir düşüş, küresel teknoloji hisselerini olumsuz etkileyerek Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalarda da risk algısını artırabilir. BIST teknoloji endeksi, bu tür küresel dalgalanmalardan doğrudan etkilenebilir. Ayrıca, Türkiye'nin ihracatında önemli bir yer tutan elektronik ve yan sanayi ürünleri, Apple'ın tedarik zinciri sorunları nedeniyle dolaylı olarak zarar görebilir. Öte yandan, Türk tüketiciler için Apple ürünlerinin fiyatları, döviz kurlarındaki oynaklık ve şirketin satış tahminlerindeki zayıflık nedeniyle daha da artabilir; bu da iç talebi olumsuz etkileyebilir. Ancak bu süreç, yerli teknoloji firmalarının küresel pazarda daha rekabetçi hale gelmesi için bir fırsat da yaratabilir.
