ABD Temsilciler Meclisi üyesi Alexandria Ocasio-Cortez (AOC), kişisel doğurganlık mücadelesini ilk kez kamuoyuyla paylaştı ve sigorta şirketlerini kadınları “tam insan” olarak görmeye çağırdı. Demokrat vekil, tüp bebek gibi doğurganlık tedavilerinin maliyetini düşürmeyi hedefleyen iki önemli yasa tasarısına imza attı. Tasarılar, sağlık tasarruf hesaplarının doğurganlık tedavileri için kullanılabilmesini ve bu tedavilerin zorunlu sağlık sigortası temel faydaları arasına alınmasını öngörüyor. Bu gelişme, ABD’de sağlık hizmetlerine erişimde eşitlik tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Ocasio-Cortez’in açıklamaları ve yasal düzenleme
New York’un 14. bölgesini temsil eden Ocasio-Cortez, yaptığı açıklamada doğurganlık tedavisi görme sürecinde yaşadığı zorlukları anlattı. “Bu süreçte sigorta şirketlerinin kadınları tam insan olarak görmediğini fark ettim,” diyen AOC, doğurganlık tedavilerinin maliyetinin çoğu kadın için erişilemez olduğunu vurguladı. Temsilciler Meclisi’ne sunulan yasa tasarıları, doğurganlık tedavilerinin sağlık tasarruf hesaplarından (HSA) karşılanabilmesine olanak tanıyacak ve bu tedavileri temel sağlık hizmetleri arasında sayarak sigorta şirketlerinin kapsamına almasını zorunlu kılacak.
Ocasio-Cortez’in desteklediği tasarılardan biri, Doğurganlık Erişimi ve Eşitliği Yasası olarak biliniyor ve işverenlerin sağladığı sağlık planlarının doğurganlık tedavilerini içermesini şart koşuyor. Diğer tasarı ise HSA’ların kapsamını genişleterek bireylerin bu hesaplardan doğurganlık tedavileri için vergi avantajlı harcama yapmasına izin veriyor. Bu düzenlemeler, özellikle düşük gelirli kadınların ve LGBTQ+ bireylerin doğurganlık tedavilerine erişimini artırmayı amaçlıyor.
AOC, kişisel deneyimini paylaşarak konuya dikkat çekmek istediğini belirtti: “Bu konuşmak zor, ama benim gibi milyonlarca kadın bu mücadeleyi veriyor. Sigorta kapsamı olmadan, bu tedaviler hayal bile edilemez.” Yılda yaklaşık 12.000 dolara mal olabilen tüp bebek tedavisi, ABD’de çoğu eyalette sigorta kapsamında değil. Bu durum, doğurganlık tedavisi gören bireylerin büyük bir kısmının mali yük altına girmesine neden oluyor.
ABD’de doğurganlık tedavileri ve sigorta eşitsizliği
ABD’de doğurganlık tedavileri, sağlık sigortası kapsamında büyük farklılıklar gösteriyor. Şu anda yalnızca birkaç eyalet, tüp bebek gibi ileri düzey doğurganlık tedavilerini sigorta kapsamına almayı zorunlu kılıyor. Çoğu eyalette ise bu tedaviler “isteğe bağlı” kabul ediliyor ve hastalar tedavi masraflarını kendi ceplerinden ödemek zorunda kalıyor. Bu durum, özellikle orta ve düşük gelirli aileler için doğurganlık tedavilerini ulaşılmaz kılıyor. AOC’nin önerdiği federal düzenleme, bu eşitsizliği gidermeyi hedefliyor; ancak Kongre’deki Cumhuriyetçi muhalefet, hükümetin sağlık hizmetlerine müdahalesini artıracağı gerekçesiyle tasarıya karşı çıkıyor.
Uzmanlar, doğurganlık tedavilerinin sigorta kapsamına alınmasının sadece bireysel sağlık açısından değil, toplumsal eşitlik açısından da önemli olduğunu belirtiyor. Özellikle kadınların iş gücüne katılımı ve kariyer planlaması üzerinde doğurganlık tedavilerinin maliyeti büyük bir engel oluşturuyor. AOC’nin girişimi, bu soruna dikkat çekerek sağlık politikalarında kapsayıcılığı artırmayı amaçlıyor.
Bu gelişme, ABD’de 2024 başkanlık seçimleri öncesinde sağlık hizmetleri ve kadın hakları konularını yeniden gündeme taşıdı. Demokratlar, doğurganlık tedavilerini temel sağlık hizmeti olarak sunmayı seçim vaadi olarak öne çıkarırken, Cumhuriyetçiler bu tür düzenlemelerin federal hükümetin yetkisini genişleteceğini savunuyor. Ocasio-Cortez ise “Kadınların vücutları üzerindeki kontrol, temel bir insan hakkıdır. Bu hak, doğurganlık tedavilerine erişimi de içerir” ifadelerini kullandı.
Küresel boyut: Doğurganlık tedavilerine erişim dünya genelinde tartışılıyor
ABD’deki bu gelişme, dünya genelinde doğurganlık tedavilerine erişim konusundaki tartışmaların bir parçası olarak öne çıkıyor. Avrupa’nın birçok ülkesinde doğurganlık tedavileri devlet güvencesi altında sunulurken, gelişmekte olan ülkelerde bu hizmetlere erişim oldukça sınırlı. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kısırlığın küresel bir sağlık sorunu olduğunu ve çiftlerin yaklaşık %15’inin doğurganlık sorunu yaşadığını belirtiyor. Bu durum, doğurganlık tedavilerine erişimin bir halk sağlığı önceliği olarak ele alınması gerektiğini gösteriyor.
AOC’nin girişimi, özellikle gelişmiş ülkelerdeki sağlık sistemlerinin kapsayıcılığı üzerine ilham verici bir örnek olabilir. Ancak bu tür düzenlemelerin maliyetinin nasıl karşılanacağı, sigorta şirketleri ve hükümetler arasındaki dengeyi etkileyebilir. ABD’deki tartışmaların sonucu, diğer ülkelerdeki doğurganlık politikalarına da yön verebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’de doğurganlık tedavilerine erişim konusundaki tartışmalarla paralellik gösteriyor. Türkiye’de tüp bebek tedavisi SGK kapsamında belirli şartlarla destekleniyor, ancak uygulamada bölgesel farklılıklar ve uzun bekleme süreleri yaşanabiliyor. AOC’nin sigorta şirketlerine yönelik eleştirisi, Türkiye’deki özel sağlık sigortaları için de geçerli. ABD’deki bu yasal düzenleme, Türkiye’deki sağlık politikalarına ilham verebilir ve doğurganlık tedavilerinin kapsamının genişletilmesi yönünde tartışmaları teşvik edebilir. Ayrıca, kadın sağlığı ve üreme hakları konusundaki küresel farkındalığın artması, Türkiye’de de sivil toplum kuruluşlarının bu konudaki çalışmalarını güçlendirebilir.
