Yapay zeka alanında faaliyet gösteren Anthropic şirketinin CEO'su Dario Amodei, sınır yapay zeka modelleri için zorunlu test mekanizmaları oluşturulması gerektiğini savundu. Amodei, yapay zekanın iş piyasasında yol açabileceği dönüşümler karşısında 'evrensel sermaye hesapları' gibi vergi önlemlerini içeren bir dizi politika önerisi sundu. Bu açıklamalar, Avrupa Birliği'nin yapay zeka düzenlemeleri konusundaki tartışmaların odağında, Brüksel'de düzenlenen bir konferansta yapıldı.
Gelişmenin arka planı: Zorunlu test ve evrensel sermaye hesapları
Anthropic CEO'su Amodei, yapay zeka modellerinin topluma ciddi zararlar verme potansiyeli taşıdığını belirterek, bu modellerin piyasaya sürülmeden önce bağımsız uzmanlar tarafından test edilmesi gerektiğini söyledi. 'Öncü yapay zeka' olarak adlandırdığı, insanüstü zekaya yakın modeller için zorunlu güvenlik testlerinin hayata geçirilmesini talep etti. Amodei, bu testlerin yapay zeka şirketlerinin kararlarında şeffaflığı artıracağını ve olası riskleri minimize edeceğini ifade etti.
Buna ek olarak, Amodei yapay zekanın yol açacağı iş kayıplarına karşı 'evrensel sermaye hesapları' (UKA) adını verdiği bir sistem önerdi. Bu sistemde, her bireye doğuştan bir sermaye hesabı açılacağını ve devletin bu hesaplara belirli bir miktar para yatıracağını belirtti. Amodei, bireylerin bu fonları eğitim, girişimcilik veya yaşam masrafları için kullanabileceğini, böylece yapay zeka kaynaklı işsizliğin olumsuz etkilerinin hafifletilebileceğini söyledi. UKA'ların finansmanı için ise artan verimlilikten elde edilen karların vergilendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Anthropic, Claude adlı yapay zeka asistanıyla tanınan ve güvenli yapay zeka geliştirme konusunda öncü bir şirket olarak biliniyor. Şirket, 2023 yılında ABD Başkanı Joe Biden'ın yapay zeka güvenliği konulu kararnamesine destek vermişti. Avrupa Birliği ise geçtiğimiz aylarda Yapay Zeka Yasası'nı (AI Act) kabul ederek yüksek riskli yapay zeka sistemlerine katı düzenlemeler getirmişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Amodei'nin önerileri, küresel yapay zeka düzenlemeleri tartışmalarının yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Avrupa Birliği, Yapay Zeka Yasası ile dünyada kapsamlı bir düzenleme getiren ilk büyük ekonomi olurken, ABD'de federal düzeyde kapsamlı bir yasa henüz bulunmuyor. Çin ise yapay zeka ürünlerine içerik denetimi ve güvenlik testi zorunluluğu getiren düzenlemeler uyguluyor. Amodei'nin İngiltere'de düzenlenen Yapay Zeka Güvenliği Zirvesi'nde de dile getirdiği zorunlu test çağrısı, uluslararası iş birliği ihtiyacını bir kez daha gündeme taşıdı.
Ekonomik boyutta ise evrensel sermaye hesapları fikri, yapay zekanın iş piyasasında yaratacağı dönüşüme karşı bir çözüm olarak öne çıkıyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun tahminlerine göre, 2025 yılına kadar yapay zeka 85 milyon işi ortadan kaldırabilir, ancak 97 milyon yeni iş de yaratabilir. Ancak Amodei, bu dönüşümün eşitsizlikleri derinleştirme riskine dikkat çekiyor. UKA'lar, teknoloji şirketlerinin karlarından kesinti yapılarak finanse edilecek bir tür evrensel temel gelir varyasyonu olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yapay zeka düzenlemeleri ve iş gücü dönüşümü, Türkiye'yi de yakından ilgilendiren küresel bir gelişmedir. Türkiye, Avrupa Birliği'ne uyum sürecinde yapay zeka stratejisini güncellerken, Amodei'nin önerdiği zorunlu test ve evrensel sermaye hesapları gibi modellerin henüz gündeminde olmadığı görülüyor. Ancak yapay zeka kaynaklı işsizlik ve eşitsizlik riskleri, özellikle genç nüfusun yoğun olduğu Türkiye için kritik önem taşıyor. Türkiye'nin, küresel düzenlemeleri takip ederek kendi yapay zeka politikalarını oluşturması ve olası iş kayıplarına karşı sosyal güvenlik ağlarını güçlendirmesi gerekmektedir. Ayrıca, Türk teknoloji şirketlerinin ve araştırma kurumlarının bu tartışmalara aktif katılımı, uluslararası standartların belirlenmesinde söz sahibi olmalarını sağlayabilir.
