ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic PBC, Çinli teknoloji devi Alibaba Group Holding Ltd.'i yapay zeka modeline 'yasadışı yollarla' erişmekle suçladı. Suçlamanın ardından Alibaba'nın Hong Kong borsasındaki hisseleri yüzde 2,5 değer kaybederek 16 ayın en düşük seviyesine geriledi. Şirketin piyasa değeri bir günde yaklaşık 5 milyar dolar azaldı. Suçlama, küresel teknoloji şirketleri arasında yapay zeka alanında artan rekabeti ve fikri mülkiyet ihlali endişelerini yeniden gündeme taşıdı.
Suçlamanın perde arkası: Rekabet mi, casusluk mu?
Anthropic, Şubat ayında yayımladığı hizmet şartlarını ihlal ederek Alibaba'nın bağlı kuruluşları aracılığıyla Claude adlı yapay zeka modeline haftalarca süren yetkisiz erişim girişimlerinde bulunduğunu iddia ediyor. Şirketin yayımladığı raporda, söz konusu erişimlerin sistematik olduğu ve Alibaba'nın kendi yapay zeka modellerini geliştirmek için bu verileri kullanmış olabileceği belirtiliyor. Alibaba cephesinden ise henüz resmi bir açıklama gelmiş değil; ancak Çin merkezli teknoloji haber siteleri, şirketin konuyu 'teknik bir aksaklık' olarak değerlendirdiğini öne sürüyor.
Uzmanlar, benzer suçlamaların geçmişte de yaşandığını ancak Anthropic'in bu kadar sert bir üslup kullanmasının dikkat çekici olduğunu söylüyor. Özellikle ABD ile Çin arasında yapay zeka teknolojileri alanında yaşanan teknoloji savaşı, her iki ülkenin şirketlerini de daha savunmacı bir pozisyona itiyor. Alibaba'nın bu suçlamaların ardından ceza alma olasılığı ise belirsizliğini koruyor.
Küresel yapay zeka pazarında Çin-ABD çekişmesi
Yapay zeka modelleri, tıpkı yazılım kodları gibi fikri mülkiyet hukuku kapsamında korunuyor. Ancak veri setlerine izinsiz erişim veya bir modelin tersine mühendislikle incelenmesi sık rastlanan ancak kanıtlanması zor iddialar arasında. Anthropic'in suçlaması, Çin merkezli teknoloji şirketlerinin fikri mülkiyet ihlalleri konusunda geçmişte de hedef tahtasında olduğu bir döneme denk geliyor. 2021 yılında ABD Ticaret Bakanlığı, Çinli şirketleri 'teknoloji hırsızlığı' ile suçlayan bir rapor yayımlamış, Alibaba ise daha önce bu tür iddiaları reddetmişti.
Çin ise kendi yapay zeka modellerini geliştirmek için büyük yatırımlar yapıyor. Alibaba'nın Tongyi Qianwen adlı büyük dil modeli, Tencent'in Hunyuan'ı ve Baidu'nun Ernie Bot'u, Çin'in küresel pazarda ana akım yapay zeka ürünleri olarak konumlanmaya çalışıyor. Anthropic'in suçlaması, Trump yönetiminin Çin'e yönelik teknoloji yaptırımlarını sıkılaştırdığı bir dönemde geliyor. Bu yaptırımlar kapsamında yapay zeka çiplerinin Çin'e ihracatı kısıtlanmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yapay zeka stratejisi açısından önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'nin yerli yapay zeka modelleri geliştirme hedefi, fikri mülkiyet ihlallerinin yol açabileceği itibar kaybı ve ticari yaptırım risklerini yönetmeyi gerektiriyor. Ayrıca ABD ile Çin arasındaki teknoloji savaşı, orta ölçekli aktörleri de iki kutup arasında tercih yapmaya zorluyor. Ankara, hem ABD'nin hem de Çin'in teknoloji ekosistemleriyle işbirliği yaparken olası regülasyon değişikliklerini yakından takip etmeli. Türk girişimciler için bu tür davalar, yapay zeka alanında uluslararası standartlara uyumun önemini bir kez daha gösteriyor.
