Afrika'nın önemli petrol üreticilerinden Angola, başkent Luanda'nın kuzeyinde yer alan Barra do Dande Entegre Kalkınma Serbest Bölgesi'nin (Zona Especial de Desenvolvimento Integrado do Barra do Dande) geliştirilmesi için Çinli firmalarla toplam 900 milyon dolar değerinde anlaşmalar imzaladı. Hükümet, bu yatırımla ülkeyi bölgesel bir lojistik üs haline getirmeyi amaçlıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Angola Devlet Başkanı João Lourenço, Çin-Afrika İşbirliği Zirvesi sırasında Pekin'de imzalanan anlaşmaların, ülkenin altyapı eksikliklerini gidermeye yönelik kapsamlı bir stratejinin parçası olduğunu belirtti. Barra do Dande projesi, yaklaşık 100 kilometrekarelik bir alanı kapsayacak; bu alanda yeni bir derin su limanı, sanayi bölgeleri, lojistik merkezler ve bir havaalanı inşa edilmesi planlanıyor. Çinli şirketler arasında China Harbour Engineering Company (CHEC) ve China Civil Engineering Construction Corporation (CCECC) gibi devlet kontrolündeki firmaların yanı sıra özel sektör temsilcileri de yer alıyor.
Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalardan ciddi şekilde etkilenen Angola ekonomisi, petrole olan bağımlılığı azaltmak ve ihracat gelirlerini çeşitlendirmek istiyor. Barra do Dande projesi, bu çabanın bir parçası olarak tarım ürünleri, madenler ve işlenmiş mallar için bir ihracat merkezi oluşturmayı hedefliyor. Anlaşmanın bir parçası olarak Çin Exim Bank ve diğer Çinli finans kuruluşları, projenin finansmanı için kredi sağlayacak. Bu durum, Çin'in Afrika'daki etkisini artıran Borç Diplomasisi tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. Angola, halihazırda Çin'e yaklaşık 20 milyar dolar borçlu olan ülkeler arasında.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Barra do Dande projesi, Angola'nın yanı sıra komşu Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Zambiya gibi ülkelerin de ticaretine hizmet edebilecek bir konumda. Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC) içinde Angola, özellikle güney ve orta Afrika arasında bir geçiş noktası olma potansiyeli taşıyor. Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Afrika'nın batı kıyısında bir bağlantı noktası oluşturması, Pekin'in Atlantik ticaret koridorlarına erişimini güçlendirebilir. Öte yandan, Avrupa Birliği de Afrika'da altyapı yatırımlarını artırma çabasında olduğu için, Çin'in bu hamlesi jeopolitik rekabetin bir yansıması olarak görülüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika'da son yıllarda artan diplomatik ve ticari faaliyetleriyle dikkat çekerken, Angola'da Çin'in bu denli büyük bir yatırım yapması, Türk firmaları için bölgede yeni fırsatlar yaratabilir. Barra do Dande projesi, lojistik altyapının gelişmesiyle birlikte Angola'yı daha erişilebilir bir pazar haline getirecektir. Türk müteahhitlik şirketleri, Çinli firmalarla alt yüklenici olarak çalışabilir veya projenin tamamlayıcı unsurlarında (konut, enerji) yer alabilir. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayii ve tarım makineleri gibi alanlarda Angola'ya ihracat potansiyeli artabilir. Ancak Çin'in borç bağımlılığı yaratma riski, Angola'nın uzun vadeli ödeme kabiliyeti konusunda uyarı işaretleri taşımaktadır. Türkiye, bu tür yatırımları dikkatle takip ederek kendi Afrika stratejisinde riske karşı pozisyon almalıdır.
