Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), Sudan'daki paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri'nin (RSF) geçen yıl El Faşir kentini ele geçirmesi sırasında insanlığa karşı suçlar ve etnik temizlik işlediğini belirten kapsamlı bir rapor yayımladı. Raporda, RSF'nin sivil halka yönelik sistematik saldırılar düzenlediği, toplu infazlar gerçekleştirdiği ve binlerce kişiyi zorla yerinden ettiği ifade ediliyor. Örgüt, bu eylemlerin etnik temizlik boyutuna ulaştığını ve uluslararası hukukun ihlali anlamına geldiğini vurguluyor.
RSF'nin El Faşir Operasyonu ve İnsan Hakları İhlalleri
Rapora göre, RSF güçleri Nisan 2023'te başlayan çatışmaların ardından El Faşir'i kontrol altına almak için yoğun bir askeri kampanya yürüttü. Bu süreçte sivillerin yaşadığı mahalleler keyfi olarak bombalanırken, hastaneler ve okullar hedef alındı. Amnesty, özellikle Masalit ve Zaghawa gibi etnik gruplara mensup sivillerin hedef gözetilerek öldürüldüğünü, kadın ve kız çocuklarının cinsel şiddete maruz kaldığını belgeledi. Raporda, RSF'nin "savaş suçu" ve "insanlığa karşı suç" teşkil eden eylemlerinin "uluslararası toplum tarafından soruşturulması gerektiği" ifade ediliyor.
Amnesty'nin raporu, RSF'nin El Faşir'deki operasyonları sırasında en az 1.200 sivilin öldüğünü, 300.000'den fazla kişinin yerinden edildiğini ortaya koyuyor. Örgüt, ayrıca RSF'nin bölgede gıda ve su kaynaklarını keserek sivilleri açlığa mahkum ettiğini, bu durumun da etnik temizlik amacı taşıdığını iddia ediyor. Rapor, RSF lideri General Mohamed Hamdan Dagalo (Hemedti) ve komutanlarının bu suçlardan doğrudan sorumlu olduğunu belirtiyor.
Sudan'da Nisan 2023'te patlak veren iç savaş, ordu (SAF) ile RSF arasında şiddetli çatışmalara yol açmıştı. El Faşir, Kuzey Darfur eyaletinin başkenti olarak stratejik öneme sahip. Şehir, savaşın başlamasından bu yana defalarca el değiştirdi. RSF, Ekim 2023'te kenti tamamen ele geçirdi. Amnesty raporu, bu dönemde işlenen suçları mercek altına alıyor.
Bölgesel ve Küresel Tepkiler
Uluslararası toplum, Amnesty raporuna yönelik henüz resmi bir açıklama yapmış değil. Ancak Birleşmiş Milletler (BM) ve Afrika Birliği (AfB), Sudan'daki çatışmaların sona ermesi için çağrılarını sürdürüyor. BM İnsan Hakları Konseyi, raporu incelemeye alacağını duyurdu. ABD ve Avrupa Birliği, RSF'ye yönelik yaptırımları artırma sinyali verdi. Bölgede ise Mısır, Çad ve Libya gibi ülkeler, Sudan'daki çatışmaların yayılmasından endişe duyuyor. Darfur bölgesi, 2000'li yılların başında yaşanan etnik temizlik olayları nedeniyle uluslararası kamuoyunun hafızasında hala taze bir yaraya sahip. Yeni rapor, bu travmayı yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki çatışmalar, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz politikasını doğrudan etkileme potansiyeline sahip. Türkiye, Sudan ile tarihsel ve ekonomik bağlara sahip; özellikle Savunma Sanayii Başkanlığı'nın Sudan'da askeri işbirlikleri bulunuyor. RSF'nin insanlığa karşı suçlarla anılması, Türkiye'nin Sudan'daki taraflara yönelik dengeli politikasını zorlayabilir. Ayrıca, çatışmaların bölgesel istikrarsızlığı artırması, Kızıldeniz'deki ticaret yollarını ve Türkiye'nin Afrika'ya açılım stratejisini olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye'nin doğrudan bir müdahalesi beklenmemekle birlikte, diplomatik girişimlerin hız kazanması olası.
