Brezilya hükümetinin yeni açıkladığı verilere göre, Amazon Yağmur Ormanları'ndaki ormansızlaşma 1988'den bu yana en düşük seviyesine indi. Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın ikinci tur seçim öncesi çevre politikalarında elde ettiği bu başarı, ülkenin uluslararası itibarı açısından kritik bir dönemeçte geliyor. Ancak uzmanlar, bu olumlu tablonun kalıcı olup olmayacağının seçim sonuçlarına bağlı olduğunu vurguluyor.
Ormansızlaşmada Tarihi Düşüş
Brezilya Ulusal Uzay Araştırmaları Enstitüsü (INPE) tarafından yapılan açıklamaya göre, Ağustos 2022 ile Temmuz 2023 arasında Amazon'da kaydedilen ormansızlaşma oranı, bir önceki yıla kıyasla yüzde 22 oranında azaldı. Bu, 1988'de ölçümlerin başlamasından bu yana en düşük seviye olarak kayıtlara geçti. Söz konusu dönem, Lula'nın göreve gelmesinden önceki son ayları ve göreve başladıktan sonraki ilk dönemi kapsıyor. Lula, 1 Ocak 2023'te görevi devralmıştı.
Lula'nın selefi Jair Bolsonaro döneminde ormansızlaşma hızla artmış, çevre koruma birimlerinin bütçesi kısılmış ve yasadışı madencilik ile tarım faaliyetleri denetimsiz kalmıştı. Lula, göreve gelir gelmez çevre koruma politikalarını yeniden canlandırma sözü verdi ve ilk aylarda Amazon Fonu'nu yeniden aktive etti. Norveç ve Almanya gibi ülkelerden gelen bağışlar yeniden başladı.
Ancak ormansızlaşmadaki düşüşün asıl nedeni olarak, Lula hükümetinin denetimleri sıkılaştırması ve çevre lisanslama süreçlerini yeniden düzenlemesi gösteriliyor. Yine de orman kaybının hala endişe verici boyutlarda olduğu, son bir yılda kaybedilen alanın yaklaşık 9 bin kilometrekare olduğu belirtiliyor. Bu, New York City'nin yüzölçümünden daha büyük bir alana denk geliyor.
Seçim Belirsizliği ve Küresel Etkiler
Ekim ayında yapılan genel seçimlerin ilk turunda Lula en çok oyu almasına rağmen, ikinci tura kalındı. 30 Ekim'de yapılacak ikinci turda Lula ile Bolsonaro karşı karşıya gelecek. Anketler Lula'yı önde gösterse de, seçim sonucu belirsizliğini koruyor. Bu belirsizlik, Amazon'un geleceği açısından da kritik. Zira Bolsonaro, seçilmesi halinde Amazon'da madencilik ve tarım faaliyetlerini daha da genişletme sözü veriyor.
Amazon Yağmur Ormanları, dünyanın en büyük karbon yutaklarından biri olması nedeniyle küresel iklim değişikliğiyle mücadelede hayati öneme sahip. Ormanların korunması, sadece Brezilya'nın değil, tüm dünyanın ortak sorumluluğu. Son yıllarda artan ormansızlaşma, bilim insanlarının "devrilme noktası" olarak adlandırdığı, Amazon'un kendi kendini yenileyemeyeceği bir eşiğe yaklaşıldığı uyarılarına yol açmıştı. Lula'nın politikaları bu eğilimi tersine çevirme potansiyeli taşıyor.
Uluslararası toplum, özellikle Avrupa Birliği ve ABD, Brezilya'nın çevre politikalarını yakından izliyor. AB, Mercosur ticaret anlaşmasını Amazon'da sürdürülebilir kalkınma koşullarına bağlamış durumda. Lula'nın seçilmesi halinde bu anlaşmanın onaylanma ihtimali artabilir. Ayrıca, küresel iklim müzakerelerinde Brezilya'nın rolü de güçlenecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Amazon'daki gelişmeleri doğrudan sınır komşusu olmasa da küresel iklim değişikliğiyle mücadelenin bir parçası olarak yakından takip ediyor. Amazon'daki ormansızlaşmanın azalması, küresel sera gazı emisyonlarının düşmesine katkı sağlayarak Türkiye'nin de taraf olduğu Paris Anlaşması hedeflerine ulaşılmasına yardımcı olabilir. Öte yandan, Brezilya'nın çevre politikalarındaki istikrar, Türkiye'nin Latin Amerika ile ticari ilişkilerini ve tarım ürünleri ithalatını etkileyebilir. Özellikle soya ve et üretimindeki değişimler, küresel gıda fiyatları üzerinden Türkiye ekonomisini dolaylı yoldan etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin yeşil mutabakat sürecinde ormansızlaşma karşıtı politikaları desteklemesi, AB ile ilişkilerinde olumlu bir unsur olarak öne çıkabilir.
