Altın fiyatları, ABD ile İran arasında Basra Körfezi'nde karşılıklı saldırıların yaşanması ve geçen hafta varılan ateşkesin bozulmasıyla ons başına 4.000 dolara yakın bir seviyeye geriledi. Saldırılar, enerji fiyatlarının savaş öncesi seviyelere düşmesine ve faiz artırım beklentilerini hafifletmesine yardımcı olan ateşkes ortamını sona erdirdi. Yatırımcılar, tırmanan jeopolitik riskler ve artan enflasyon endişeleri karşısında güvenli liman arayışına yönelirken, altındaki düşüş kısa vadeli bir düzeltme olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD ve İran arasında dün Basra Körfezi'nde yaşanan gerilim, iki ülke arasında bir hafta süren kırılgan ateşkesi bozdu. İran'a ait sürat teknelerinin bir ABD savaş gemisine taciz ateşi açması üzerine ABD'nin karşılık vermesiyle bölgede tansiyon yeniden yükseldi. Olayda can kaybı yaşanmazken, petrol taşımacılığının yoğun olduğu Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliği risk altına girdi.
Geçtiğimiz hafta taraflar arasında Umman arabuluculuğunda sağlanan ateşkes, enerji piyasalarında rahatlamaya yol açmış ve petrol fiyatlarının savaş öncesi seviyelere gerilemesine katkı sağlamıştı. Ancak son saldırılar, ateşkesin kalıcı olmadığını göstererek piyasalarda yeniden tedirginlik yarattı. Brent petrol varil fiyatı, haberin ardından yüzde 3 artışla 85 dolara yükseldi.
Altın fiyatları ise enflasyon beklentilerinin canlanmasıyla baskı altına girdi. Yatırımcılar, yükselen enerji maliyetlerinin merkez bankalarını faiz artırımına zorlayabileceği endişesiyle altından çıkış yaparken, ons başına 4.000 dolar seviyesi kritik bir destek noktası olarak izleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Basra Körfezi'ndeki gerilim, yalnızca enerji ve emtia piyasalarını değil, küresel tedarik zincirlerini de tehdit ediyor. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek bir kapatma, petrol ve doğalgaz fiyatlarında ani sıçramalara yol açabilir. Bu durum, özellikle enerji ithalatına bağımlı gelişmekte olan ülkelerde ödemeler dengesi krizlerini tetikleyebilir.
ABD Başkanı, İran'a yönelik yeni yaptırımlar sinyali verirken, Tahran yönetimi de misilleme tehdidini sürdürüyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini artırdığını duyurarak, nükleer müzakerelerin geleceğini belirsizliğe itti. Bölgedeki Suudi Arabistan, BAE ve Katar gibi ülkeler ise tarafları itidale çağırarak arabuluculuk çabalarını yoğunlaştırdı.
Küresel piyasalarda risk iştahının azalmasıyla dolar endeksi yükselişe geçerken, gelişmekte olan ülke para birimleri değer kaybetti. Analistler, gerilimin devam etmesi halinde altın fiyatlarının yeniden 4.000 dolar üzerini test edebileceğini, ancak faiz artırım beklentilerinin güçlenmesi durumunda düşüş eğiliminin süreceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Basra Körfezi'ndeki gerilim, Türkiye için doğrudan bir güvenlik tehdidi oluşturmasa da, enerji maliyetleri ve ticaret kanalıyla ekonomiyi etkileme potansiyeli taşıyor. Türkiye, doğalgaz ithalatının önemli bir kısmını Basra Körfezi'nden temin ettiği için Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak bir kriz, cari açığı daha da büyütebilir. Ayrıca, altın fiyatlarındaki dalgalanma, yurt içinde altına dayalı tasarruf araçlarını etkileyerek vatandaşların yatırım kararlarını şekillendirebilir. Türkiye'nin bölgede arabulucu rolü üstlenme çabaları, bu tür krizlerde enerji güvenliğini sağlama amacı taşıyor. Ancak ABD ve İran arasındaki doğrudan çatışma riski, Ankara'nın manevra alanını daraltıyor.
