Birleşmiş Milletler (BM) ajansları, Almanya Şansölyesi Friedrich Merz liderliğindeki koalisyon hükümetinin, kalkınma yardımlarını daha da azaltmayı öngören bütçe taslağını sert bir dille eleştirdi. Kabine tarafından onaylanan taslak, Almanya'nın denizaşırı kalkınma harcamalarını kısarak savunma bütçesini artırmayı hedefliyor. BM yetkilileri, bu kararın küresel insani krizleri derinleştirebileceği ve uluslararası taahhütleri zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Almanya'nın bütçe değişikliği ve gerekçeleri
Almanya'nın 2025 yılı bütçe taslağına göre, kalkınma yardımlarına ayrılan kaynak 2024 seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 15 oranında azaltılacak. Bu kesinti, ülkenin gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yüzde 0,5'ine denk gelen yardım hedefinin altına düşülmesi anlamına geliyor. Friedrich Merz, artan güvenlik tehditleri ve NATO'nun baskıları doğrultusunda savunma harcamalarının GSYİH'nın yüzde 2'sine yükseltilmesi gerektiğini savunuyor.
Ancak bu karar, Almanya'nın uzun süredir liderlik yaptığı iklim finansmanı ve yoksullukla mücadele gibi alanlarda geri adım attığını gösteriyor. Özellikle Sahra Altı Afrika ve Güney Asya'daki ülkeler, kesintilerden en çok etkilenecek bölgeler arasında. Alman hükümeti, yardımların daha verimli kullanılacağını ve özel sektör yatırımlarının teşvik edileceğini belirtse de, BM Dünya Gıda Programı (WFP) gibi kuruluşlar bunun yeterli olmayacağını ifade ediyor.
BM ve uluslararası toplumun tepkileri
BM Kalkınma Programı (UNDP) Başkanı Achim Steiner, yaptığı açıklamada, "Almanya gibi büyük bir bağışçının yardım bütçesini kısması, küresel dayanışmaya darbe vuracaktır" dedi. WFP İcra Direktörü Cindy McCain ise, açlıkla mücadelede yaşanacak finansman açığına dikkat çekti. ABD merkezli düşünce kuruluşu Brookings Enstitüsü'nün raporuna göre, Almanya'nın kesintileri, diğer Avrupa ülkelerini de benzer adımlar atmaya teşvik edebilir. Bu durum, BM 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri'ne ulaşılmasını daha da zorlaştıracak.
Öte yandan, Almanya'nın müttefikleri içeride de eleştirilerle karşı karşıya. Yeşiller Partisi milletvekilleri, yardım kesintilerinin ülkenin uluslararası itibarına zarar vereceğini savunuyor. Sivil toplum örgütü Oxfam ise, Merz hükümetine bir mektup göndererek bütçenin yeniden gözden geçirilmesini talep etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'nın kalkınma yardımlarını kesmesi, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de, küresel insani yardım mimarisinde önemli bir değişime işaret ediyor. Türkiye, son yıllarda büyük bir insani yardım aktörü haline gelmiş durumda. Almanya gibi büyük bağışçıların desteğini çekmesi, Suriye ve Afrika'daki mülteci krizlerine yönelik uluslararası fonların azalmasına yol açabilir. Bu da Türkiye'nin üzerindeki göç ve yardım yükünü dolaylı olarak artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin kalkınma iş birliği projelerinde Almanya ile ortaklıkları bulunuyor; kesintiler bu iş birliğini olumsuz etkileyebilir. Bölgesel istikrar açısından, azalan yardımların Ortadoğu ve Afrika'da yeni krizlere zemin hazırlaması, Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını da tehdit edebilir.
