Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Çin para birimi yuanın (renminbi) uluslararası piyasalarda yüzde 30 oranında değersiz olduğunu ileri sürerek, Avrupa Birliği'nin Pekin'e yönelik giderek sertleşen ekonomik tutumuna açık destek verdi. Merz, Brüksel'deki Avrupa Konseyi zirvesi sonrası yaptığı açıklamada, yuanın değer kazanması için tıpkı 1985 Plaza Anlaşması'na benzer bir uluslararası müzakerenin başlatılması gerektiğini ifade etti. Bu çağrı, Almanya'nın Çin'le ekonomik ilişkilerinde köklü bir değişime işaret ediyor. Zira Berlin, uzun süredir Çin'i 'sistemsel rakip' olarak tanımlayan AB çizgisine karşı daha ılımlı bir tutum sergiliyordu. Merz'in değerlendirmesi, Uluslararası Para Fonu'nun yuanın yüzde 16 civarında değersiz olduğu yönündeki tahmininin neredeyse iki katına denk geliyor. Bu durum, Almanya'nın Çin karşısında AB ile aynı hizaya geldiğini ve yuanın değerlenmesi konusunda daha somut adımlar atılmasını talep ettiğini gösteriyor.
Plaza Anlaşması benzetmesi ve Almanya'nın yeni duruşu
Merz, Cuma günü Brüksel'de düzenlenen AB zirvesinin ardından gazetecilere yaptığı açıklamada, "Yuanın değeri hakkında Plaza Anlaşması benzeri bir tartışma yapılması gerektiğini düşünüyoruz" dedi. 1985 yılında imzalanan Plaza Anlaşması, ABD, Japonya, Almanya, Fransa ve İngiltere'nin doların değerini düşürmek için ortak hareket ettiği tarihi bir mutabakattı. Merz, Çin para biriminin mevcut seviyesinin Avrupa sanayisi için rekabet avantajı sağladığını ve bunun düzeltilmesi gerektiğini vurguladı. Alman liderin bu çıkışı, Berlin'in Çin'e yönelik geleneksel ticaret odaklı yaklaşımından uzaklaştığını gösteriyor. Geçmişte Almanya, Çin'le ticari bağlarını korumak adına AB'nin sert söylemlerini yumuşatma eğilimindeydi. Ancak Merz'in bu hamlesi, Avrupa'nın en büyük ekonomisinin, Çin'in devlet destekli ihracat politikalarına karşı daha agresif bir tutum benimsemeye başladığının işareti.
Küresel ticaret savaşları ve avronun durumu
Merz'in açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin mallarına yönelik gümrük tarifelerini artırması ve AB'ye de benzer tehditler savurmasının ardından geldi. Bu gelişmeler, küresel ticaret savaşlarının yeniden alevlendiği bir dönemde yaşanıyor. Merz, avronun değerinin de yuan karşısında rekabetçiliği etkilediğini belirterek, "Avronun değeri şu anda oldukça düşük ve bu durum Avrupa ihracatına yardımcı oluyor" ifadelerini kullandı. Ancak Merz, asıl sorunun yapısal olduğunu ve Çin'in para politikalarının uzun vadede Avrupa sanayisine zarar verdiğini savundu. Avrupa Merkez Bankası'nın faiz politikaları da Merz'in gündeminde yer aldı. Zira düşük avro, Avrupa'nın Çin karşısındaki rekabet gücünü kısmen korurken, yuanın değersiz olması Çin ürünlerini yapay olarak ucuz hale getiriyor. Uzmanlar, Merz'in çağrısının ABD'nin Çin'e yönelik baskılarıyla zamanlamasının tesadüf olmadığını, Avrupa'nın da Çin'in döviz manipülasyonlarına karşı daha aktif bir rol oynamak istediğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yuanın değerlenmesi, Türkiye'nin Çin'le ticaretinde doğrudan etkili olabilir. Türkiye, Çin'den büyük miktarda ara malı ve elektronik ithal ediyor; yuanın değer kazanması bu ithalatı pahalı hale getirebilir ve dış ticaret açığını artırabilir. Öte yandan, AB'nin Çin'e yönelik sertleşen tutumu, Türkiye'nin Çin'le alternatif ticaret yolları arayışını hızlandırabilir. Almanya'nın bu çıkışı, ABD ile AB arasında Çin konusunda artan bir koordinasyonun sinyali olarak okunabilir. Türkiye, hem AB hem de Çin ile dengeli bir dış politika izlemeye çalışırken, bu tür küresel gerilimler Ankara'nın manevra alanını daraltabilir. Ayrıca, yuanın değerlenmesinin Türk lirası üzerindeki dolaylı etkileri de takip edilmeli; zira Çin'deki döviz hareketleri gelişmekte olan ülke para birimlerini etkileyebilir.
