Almanya'nın Frankfurt Havalimanı'nda bu yaz altı çalışana sıtma paraziti bulaştığı ve bunlardan ikisinin hayatını kaybettiği açıklandı. Sağlık yetkilileri ve havalimanı işletmecisi tarafından yapılan ortak açıklamaya göre, enfeksiyonların muhtemelen uçakla taşınan enfekte bir sivrisinek kaynaklı olduğu düşünülüyor. Frankfurt'taki bir hastanenin enfeksiyon hastalıkları bölümünde tedavi gören altı hastadan dördü tamamen iyileşirken, iki hasta yaşamını yitirdi. Yetkililer nadir görülen bu vakaların, uluslararası havacılıkta tropikal hastalıkların yayılma riskini yeniden gündeme getirdiğini belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı
Frankfurt Havalimanı yetkilileri, enfeksiyonların Haziran ve Ağustos ayları arasında tespit edildiğini ve kurbanların havalimanının farklı bölgelerinde, özellikle uçak bakım hangarları ve apron sahasında çalışan kişiler olduğunu bildirdi. Almanya Sağlık Bakanlığı'na bağlı Robert Koch Enstitüsü, vakaların 'havaalanı sıtması' olarak bilinen nadir bir bulaşma şekliyle gerçekleştiğini doğruladı. Bu tür vakalar, enfekte bir sivrisineğin tropikal bölgelerden gelen bir uçağın içine girip, varış noktasında yerel birini ısırmasıyla ortaya çıkar. Havalimanı işletmecisi Fraport, uçakların insektisit ile düzenli olarak dezenfekte edildiğini ancak bu tür vakaların tamamen önlenemeyebileceğini ifade etti. Frankfurt'taki Goethe Üniversitesi Hastanesi'nde görev yapan enfeksiyon hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Christoph Lübbert, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, 'Bu vakalar, küresel hava taşımacılığının hastalık vektörleri için yeni yollar açtığını gösteriyor. İklime bağlı olarak, Almanya'da da belirli sivrisinek türlerinin yaşam alanları genişliyor' dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sıtma vakalarının büyük çoğunluğu Sahra Altı Afrika ile Güney Asya'da görülüyor. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl yaklaşık 600 bin kişi sıtma nedeniyle yaşamını yitiriyor. Avrupa Kıtası'nda ise sıtma 1970'lerden bu yana büyük ölçüde ortadan kaldırılmış olsa da, havalimanları ve limanları aracılığıyla nadir 'bagaj sıtması' vakaları zaman zaman raporlanıyor. Son olarak 2019'da İtalya'da bir havalimanı çalışanı benzer şekilde hayatını kaybetmişti. Uzmanlar, iklim değişikliğinin sivrisinek türlerinin Avrupa'nın kuzeyine doğru yayılmasını kolaylaştırdığını ve bu durumun, sıtma gibi tropikal hastalıkların Avrupa'da yeniden yerel bulaşma riskini artırabileceğini belirtiyor. Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), üye ülkeleri havalimanlarında sivrisinek kontrol önlemlerini sıkılaştırmaya çağırdı. Frankfurt Havalimanı açıklamasında, uçakların tropikal bölgelerden gelmeden önce kabin ve kargo bölümlerinin insektisit ile işleme tabi tutulduğu, ancak bazı sivrisinek türlerinin bu uygulamalara direnç gösterebildiği ifade edildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, özellikle yaz aylarında yoğun turist trafiğine sahne olan ve Afrika ile Orta Doğu'dan gelen direkt uçuşların bulunduğu İstanbul Havalimanı gibi önemli bir hava taşımacılık merkezine sahip. Benzer bir vakayla karşılaşma riski, Türkiye için de söz konusu olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın, özellikle tropikal bölgelerden gelen uçuşlarda sivrisinek kontrolüne yönelik önlemleri gözden geçirmesi ve havalimanı çalışanlarına yönelik farkındalık eğitimlerinin artırılması gerekebilir. Ayrıca, iklim değişikliğiyle birlikte Anadolu'da sıtma vektörü sivrisinek türlerinin yayılma ihtimali, halk sağlığı politikalarının uzun vadeli planlamasında dikkate alınmalıdır. Bu durum, Türkiye'nin sınır ötesi sağlık tehditlerine karşı hazırlıklı olma kapasitesini test etmektedir.
