Almanya, kiralık elektrikli scooter (e-scooter) kullanıcılarının karıştığı kazalarda mağdurların tazminat talep etmesini kolaylaştıracak yeni bir yasa tasarısı hazırlıyor. Federal Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan tasarıya göre, Bolt, Lime ve Tier gibi kiralık e-scooter işletmecileri, araçlarının karıştığı kazalardan doğrudan sorumlu tutulacak. Şu anda Almanya'da kiralık e-scooter kazalarında mağdurların tazminat alabilmesi için sürücünün kimliğini tespit etmesi ve kusuru kanıtlaması gerekiyor. Bu süreç, özellikle sürücünün kaçması veya kimliğinin belirlenememesi durumunda uzun ve karmaşık hale geliyor. Yeni düzenleme, işletmecileri, sürücü kusurlu olsa bile kazalardan sorumlu kılarak mağdurların doğrudan şirketlere başvurmasını sağlayacak. Tasarının önümüzdeki yıl yasalaşması bekleniyor.
Kazaların boyutu ve gerekçe
Almanya'da son yıllarda kiralık e-scooter kullanımının hızla artmasıyla birlikte kaza sayılarında da belirgin bir yükseliş yaşandı. Alman Sigorta Şirketleri Birliği (GDV) verilerine göre, 2022 yılında e-scooter kazalarında 10 kişi hayatını kaybetti, 2.500'den fazla kişi yaralandı. 2023 yılında bu sayıların daha da arttığı tahmin ediliyor. Kazaların büyük bir kısmı kaldırımlarda yayalarla çarpışma, kırmızı ışık ihlali ve alkollü sürüş gibi nedenlerden kaynaklanıyor. Mağdurların çoğu, kaza yapan sürücünün kimliğini tespit edemediği için tazminat alamıyor. Federal Adalet Bakanı Marco Buschmann yaptığı açıklamada, "Mevcut durumda birçok kişi kazalarda mağdur olmasına rağmen tazminat alamıyor. Yasal belirsizlikler mağdurların haklarını kullanmasını engelliyor. Bu nedenle işletmecileri sorumlu tutmak adil bir çözüm olacak" dedi. Tasarı, Almanya genelinde faaliyet gösteren yaklaşık 20 kiralık e-scooter şirketini etkileyecek. Şirketler, yeni düzenlemeye karşı çıkarken, bunun maliyetleri artıracağını ve iş modelini zorlaştıracağını savunuyor.
Avrupa genelinde benzer düzenlemeler ve tartışmalar
Almanya'nın bu hamlesi, Avrupa'da kiralık e-scooter düzenlemelerine yönelik artan eğilimin bir parçası. Fransa, 2023 yılında Paris'te kiralık e-scooterları tamamen yasaklarken, İspanya ve İtalya'da hız sınırlamaları ve zorunlu kask kullanımı getirildi. İsveç ve Danimarka'da ise işletmecilerin kazalarda sorumluluğunu düzenleyen yasalar mevcut. Avrupa Komisyonu, geçen yıl yayımladığı raporda, kiralık mikromobilite araçlarının kazalarının azaltılması için üye ülkelere ortak standartlar belirlemesi çağrısında bulundu. Öte yandan, sektör temsilcileri düzenlemelerin yenilikçi ulaşım çözümlerini baltaladığını öne sürüyor. Avrupa Bisiklet ve Mikromobilite Federasyonu (ECF), "Kazaların sayısı artarken güvenlik önlemleri şart. Ancak sorumluluğu tamamen işletmecilere yüklemek yerine, sürücü eğitimi ve altyapı yatırımları da önceliklendirilmeli" yorumunu yaptı. Almanya'nın yasası önümüzdeki aylarda mecliste görüşülecek. Uzmanlar, yasanın kabul edilmesi durumunda Almanya'nın bu alandaki en kapsamlı düzenlemelerden birine sahip olacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de özellikle büyük şehirlerde kiralık e-scooter kullanımı hızla yaygınlaşıyor. Ankara, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere birçok şehirde faaliyet gösteren şirketler benzer kazalara karışıyor. Almanya'nın getireceği sorumluluk düzenlemesi, Türkiye için de emsal teşkil edebilir. Şu anda Türkiye'de kiralık e-scooter kazalarında mağdurların tazminat hakkı belirsizliğini koruyor. Alman yasasının uygulanması, Türk yasa koyucuları benzer bir düzenleme yapmaya teşvik edebilir. Ayrıca, bu tür düzenlemeler mikromobilite sektörünün daha güvenli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayabilir. Küresel ölçekte ise, ülkelerin kiralık e-scooter düzenlemeleri konusunda Almanya'yı örnek alması muhtemel. Bu gelişme, ulaşım teknolojilerinin regülasyonu ve tüketici hakları açısından önemli bir adım olarak değerlendirilebilir.
