Airbus İcra Kurulu Başkanı Guillaume Faury, İngiltere'nin Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'a yazdığı mektupta, ülkenin yeni nesil askeri iletişim uyduları Skynet için ABD'li Lockheed Martin'in seçilmesi durumunda İngiltere'nin Avrupa uzay sanayisindeki kritik konumunu yitirebileceği uyarısında bulundu. Faury, kararın sadece bir tedarik meselesi olmadığını, aynı zamanda İngiltere'nin Avrupa'nın uzay ve savunma ekosistemindeki yerini belirleyeceğini vurguladı.
Skynet ihalesi ve stratejik tercih
İngiltere Savunma Bakanlığı, mevcut Skynet 5 uydu filosunun yerini alacak yeni nesil askeri haberleşme uyduları için ihale sürecini yürütüyor. Proje, İngiltere'nin silahlı kuvvetlerinin dünya genelinde güvenli ve kesintisiz iletişimini sağlamak açısından hayati önem taşıyor. İhaleye Airbus öncülüğündeki Avrupa konsorsiyumu ile ABD merkezli Lockheed Martin teklif verdi. Faury'nin mektubu, kararın henüz kesinleşmediği bir dönemde geldi ve İngiliz hükümeti üzerindeki lobi faaliyetlerinin arttığını gösteriyor.
Airbus yöneticisi, mektubunda Lockheed Martin'in seçilmesi halinde İngiltere'nin Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve Avrupa Birliği'nin uzay programlarından dışlanma riskiyle karşılaşabileceğini ifade etti. Faury, Avrupa'nın uzay alanında bağımsız bir aktör olma hedefi doğrultusunda İngiltere'nin de bu yapının içinde kalmasının kendi çıkarına olduğunu savundu. Ayrıca, ABD'li bir yüklenicinin seçilmesinin İngiliz sanayisine teknoloji transferi ve istihdam açısından beklenen katkıyı sağlamayabileceğine işaret etti.
Mektubun alıcısı Andy Burnham, İngiltere'nin kuzeyindeki sanayi ve teknoloji yatırımlarıyla yakından ilgili bir siyasetçi. Manchester, son yıllarda uzay ve uydu teknolojileri alanında büyüyen bir ekosisteme ev sahipliği yapıyor. Faury'nin doğrudan Burnham'a yazması, kararın bölgesel ekonomi ve istihdam üzerindeki etkilerini öne çıkarma stratejisi olarak yorumlanıyor. Airbus'ın İngiltere'deki operasyonları, özellikle uydu üretimi ve uzay mühendisliği alanında önemli sayıda kişiye istihdam sağlıyor.
Avrupa'nın uzay bağımsızlığı ve transatlantik ilişkiler
Skynet ihalesi, Avrupa'nın savunma ve uzay alanında ABD'ye bağımlılığını azaltma çabalarıyla doğrudan bağlantılı. Fransa ve Almanya öncülüğünde yürütülen Avrupa savunma entegrasyonu projeleri, üye ülkelerin ortak platformlar geliştirmesini teşvik ediyor. İngiltere'nin Brexit sonrası AB dışında kalması, bu denklemde özel bir konum yaratıyor. Londra, hem Avrupa hem de ABD ile savunma işbirliğini sürdürmek istiyor ancak uzay sanayisinde tercih yapmak zorunda kalabilir.
Avrupa Uzay Ajansı verilerine göre, Avrupa'nın küresel uzay pazarındaki payı son yıllarda artan rekabetle baskı altında. ABD'li firmalar, özellikle askeri uydu ve fırlatma hizmetlerinde avantajlı konumda. Airbus, Avrupa'nın bu alanda rekabet edebilmesi için kıtasal işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor. İngiltere'nin ABD'li bir yükleniciyi seçmesi, Avrupa içindeki ortak projelerde de soru işaretleri yaratabilir.
Öte yandan, Lockheed Martin cephesi henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak ABD'li şirketin İngiltere ile uzun yıllara dayanan savunma işbirliği bulunuyor. F-35 savaş uçakları programı ve nükleer caydırıcılık alanındaki ortaklıklar, iki ülke arasındaki savunma ticaretinin boyutunu gösteriyor. İngiliz hükümeti, karar verirken maliyet, teknoloji ve stratejik uyum kriterlerini dengede tutmaya çalışacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'nin askeri uydu ihalesinde ABD'li Lockheed Martin ile Avrupa konsorsiyumu arasında tercih yapması, Türkiye'nin savunma sanayii ve uzay programları açısından dolaylı ama önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, son yıllarda kendi uydu teknolojilerini geliştirme ve Avrupa ile işbirliğini artırma yönünde adımlar atıyor. İngiltere'nin Avrupa'dan uzaklaşması, Avrupa'nın uzay ve savunma ekosisteminde dengeleri değiştirebilir; bu da Türkiye'nin olası ortak projelerde konumunu etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin askeri uydu pazarındaki gücünü pekiştirmesi, Türkiye'nin kendi bağımsız uydu kapasitesini geliştirme çabalarının stratejik değerini artırıyor.
