Avrupa'nın önde gelen savunma ve havacılık şirketi Airbus, Japon sanayi devi Kawasaki Heavy Industries (KHI) ile bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzalayarak, Avrupa'nın ilk büyük uzun menzilli insansız hava aracı programı olan Eurodrone'un (U950) Japon denizaltısavar harbi (ASW) varyantını geliştirme olasılığını araştıracak. Anlaşma, her iki ülkenin savunma sanayileri arasında yeni bir iş birliği döneminin habercisi olarak değerlendiriliyor. Mutabakat, özellikle Japonya'nın artan denizaltı tehditlerine karşı koyma ihtiyacına odaklanıyor ve Eurodrone'un yetenekleri ile Japon endüstrisinin uzmanlığını birleştirmeyi hedefliyor.
Mutabakatın kapsamı ve Eurodrone programı
Mutabakat Zaptı kapsamında Airbus, KHI ile iş birliği içinde, Eurodrone platformunun Japon ASW varyantı için gereken teknik özellikleri ve uyarlamaları belirleyecek. Bu çalışma, mevcut Eurodrone tasarımının Japon Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nin (JMSDF) operasyonel gereksinimlerine uygun hale getirilmesini içeriyor. Eurodrone, 30 saate varan havada kalış süresi, 10 tona yaklaşan maksimum kalkış ağırlığı ve yüksek irtifa performansı ile dikkat çekiyor. Ancak bu varyantta, su altı tehditlerini tespit ve takip edebilmek için sonar şamandıraları, manyetik anomali dedektörleri (MAD) ve gelişmiş sensörler entegre edilmesi planlanıyor. Japon tarafı, bu konuda Kawasaki'nin P-1 deniz devriye uçağı tecrübesinden faydalanacak.
Airbus'un Eurodrone program yöneticileri, bu iş birliğinin sadece Japonya pazarına yönelik olmadığını, aynı zamanda küresel çapta denizaltısavar kabiliyet arayan diğer ülkelere de ihracat potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Eurodrone'un temel konfigürasyonu halihazırda Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya tarafından destekleniyor. Japonya'nın bu programa katkı sağlaması, platformun yeteneklerini artırırken ortak üretim ve tedarik zinciri avantajları sunabilir. Şu ana kadar taraflar, herhangi bir kesin sipariş veya üretim taahhüdü vermiş değil; ancak fizibilite çalışmasının 2025 yılı sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.
Pasifik'te denizaltı tehdidi ve Japon savunma stratejisi
Japonya, başta Çin olmak üzere Kuzey Kore ve Rusya'nın denizaltı filolarının hızla modernize edilmesi karşısında denizaltı savunma harbinde yeni bir boyuta geçme ihtiyacı duyuyor. Bölgede artan denizaltı sayısı, geleneksel sabit kanatlı devriye uçaklarının ve gemilerinin yanı sıra, daha uzun süreli ve düşük maliyetli bir izleme kabiliyeti gerektiriyor. Eurodrone gibi büyük bir insansız hava aracı, bu açığı kapatmada kritik bir rol oynayabilir. Japonya'nın mevcut deniz devriye filosu, Kawasaki P-1 ve Lockheed P-3C Orion uçaklarından oluşuyor; ancak bu platformların yaşlanması ve operasyon maliyetlerinin yüksekliği, insansız alternatifleri zorunlu kılıyor.
Japon hükümetinin 2023 yılında yayımladığı Ulusal Savunma Stratejisi, insansız sistemlerin edinimini ve geliştirilmesini öncelikli alanlar arasında sayıyor. Bu kapsamda, Kawasaki'nin yerli insansız hava aracı geliştirme çabaları da bulunuyor; ancak Eurodrone programına katılım, Japon sanayisinin küresel bir projeye entegre olması ve teknoloji transferi açısından stratejik bir fırsat sunuyor. Uzmanlar, bu mutabakatın ileride Japonya'nın Eurodrone'a doğrudan yatırım yapmasına veya ortak üretime geçmesine zemin hazırlayabileceğini ifade ediyor. Ayrıca, Japonya'nın ABD ile olan ittifakı düşünüldüğünde, bu tip bir insansız sistemin Pasifik'teki müşterek operasyonlara entegre edilmesi de mümkün görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda Bayraktar TB2, Akıncı ve Kızılelma gibi insansız hava araçlarıyla savunma ihracatında önemli bir konuma gelmiştir. Bu gelişme, Avrupa ve Japonya gibi büyük aktörlerin de benzer platformlara yöneldiğini gösteriyor. Türkiye açısından, su üstü ve denizaltı harbine yönelik insansız sistemlerin geliştirilmesi (örneğin TB3 veya deniz karakol versiyonları) rekabet avantajı sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Eurodrone benzeri bir platforma ihtiyacı olup olmadığı değerlendirilirken, bu mutabakatın küresel pazarda Türk ürünlerine rakip olabileceği unutulmamalıdır. NATO müttefiki olarak Türkiye, Eurodrone programına katılmasa bile, denizaltı savunma harbinde insansız sistemlerin kullanımına yönelik teknolojik gelişmeleri yakından takip etmelidir.
