Gana'nın başkenti Akra'da düzenlenen bir konferansın ardından, onlarca Afrikalı milletvekili LGBT haklarını kısıtlayan yeni yasalar çıkarmak için söz verdi. Gana, Uganda ve Kenya'dan gelen yasa koyucular, kıtada yaygınlaşan ve uluslararası toplumda eleştiri konusu olan bu yasama hareketine öncülük ediyor. Toplantıya katılan aktivistler, batılı değerlerin Afrika kültürünü tehdit ettiğini savunarak, sözde "aile yanlısı" bir duruş sergiliyor.
Gelişmenin arka planı
Konferans, 12 Afrika ülkesinden milletvekillerinin bir araya gelmesiyle gerçekleşti. Katılımcılar, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği temelinde ayrımcılığı teşvik eden yasaları güçlendirme taahhüdünde bulundu. Özellikle Uganda, geçtiğimiz aylarda eşcinselliği suç sayan ve idam cezası da dahil olmak üzere ağır cezalar öngören bir yasa çıkarmıştı. Bu yasa, uluslararası toplum tarafından geniş çapta kınanmış ve Dünya Bankası gibi kuruluşların kredileri askıya almasına yol açmıştı.
Gana'da da benzer bir yasa tasarısı mecliste görüşülüyor. Tasarı, eşcinsel ilişkileri suç saymanın yanı sıra, LGBT bireylerin sağlık hizmetlerine erişimini ve örgütlenme haklarını kısıtlıyor. Ganalı milletvekilleri, bu yasaların "Afrika aile değerlerini" korumak için gerekli olduğunu savunuyor. Ancak insan hakları örgütleri, bu yasaların zaten marjinalize edilmiş topluluklar üzerinde yıkıcı etkileri olacağını belirtiyor.
Toplantıya katılan Avrupalı "aile yanlısı" aktivistler ise, uluslararası alanda LGBT haklarına karşı bir koalisyon oluşturma çabalarını sürdürüyor. Bu gruplar, özellikle Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nde LGBT haklarının gelişimine karşı lobi faaliyetleri yürütüyor. Ancak eleştirmenler, bu aktivistlerin genellikle dini kuruluşlar tarafından finanse edildiğini ve Avrupa'da aşırı sağ partilerle ittifak halinde olduklarını iddia ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Afrika'da artan LGBT karşıtı yasama dalgası, kıtanın uluslararası itibarını zedeliyor. Batılı ülkeler, bu yasaları gerekçe göstererek yardım kesintileri ve diplomatik baskı uyguluyor. Örneğin, ABD ve AB, Uganda'ya yönelik bazı ekonomik yaptırımları hayata geçirmiş durumda. Ancak Çin ve Rusya gibi ülkeler, bu konuda daha farklı bir duruş sergiliyor; bu ülkeler, iç işlerine karışmama ilkesini öne sürerek Afrika ülkelerinin egemenliğini destekliyor.
Öte yandan, Afrika'da LGBT hakları savunuculuğu yapan gruplar, giderek daha zor bir ortamda çalışıyor. Birçok ülkede bu grupların faaliyetleri kısıtlanıyor, üyeleri taciz ve şiddete maruz kalıyor. Uluslararası Af Örgütü ve İnsan Hakları İzleme Örgütü gibi kuruluşlar, hükümetleri bu konuda daha kapsayıcı politikalar benimsemeye çağırıyor. Ancak muhafazakâr kamuoyu ve dini liderlerin etkisi, değişimi zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin dış politikasında insan hakları ve dini değerler arasındaki hassas dengeyi bir kez daha gündeme getiriyor. Türkiye, Afrika ülkeleriyle artan ekonomik ve siyasi ilişkilerinde, bu tür yasaları doğrudan eleştirmekten kaçınırken, aynı zamanda uluslararası toplumun baskısıyla da karşı karşıya kalabilir. Türkiye'nin LGBT hakları konusundaki iç hukuku, Afrika ülkelerinin çoğundan daha ileride olsa da, toplumsal muhafazakârlık dış politikada benzer bir yaklaşımı teşvik edebilir. Bu durum, Türkiye'nin AB ve Batılı kurumlarla ilişkilerinde insan hakları konusundaki tutarlılığını sorgulatabilir. Öte yandan, Türkiye'nin Afrika'da nüfuz mücadelesinde Çin ve Rusya ile rekabeti, bu tür konularda net bir tavır almasını zorlaştırabilir.
