Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), El Niño iklim olayının bu yılın ikinci yarısından itibaren Afrika kıtasının kuzeyinden güneyine kadar geniş bir coğrafyada kuraklık, sel ve nüfus hareketlerine yol açabileceği uyarısında bulundu. Örgüt, özellikle Doğu Afrika'da kuraklık, Güney Afrika'da ise aşırı yağış ve sel riskine dikkat çekiyor. Peki Afrika ülkeleri bu potansiyel felakete hazır mı? Uzmanlar, kıtanın büyük bölümünde erken uyarı sistemlerinin ve afet yönetim kapasitesinin yetersiz olduğunu, El Niño'nun etkilerinin milyonlarca insanı etkileyebileceğini belirtiyor.
El Niño'nun Afrika'daki tipik etkileri
El Niño, Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının anormal şekilde artmasıyla ortaya çıkan ve küresel hava desenlerini etkileyen bir iklim olayı. Afrika'da genellikle doğu ve güney bölgelerde kuraklık, batı ve orta bölgelerde ise sel riskini artırıyor. WMO, 2023-2024 El Niño'sunun şiddetli olacağını ve özellikle tarımın yoğun olduğu bölgelerde gıda güvenliğini tehdit edeceğini öngörüyor. Etiyopya, Kenya, Somali gibi ülkeler 2023'te yaşanan şiddetli kuraklığın ardından şimdi de aşırı yağışlarla baş etmeye çalışıyor. Güney Afrika'da ise 2024'ün ilk aylarında görülen tropikal fırtınalar, altyapıya ciddi zarar verdi.
Meteoroloji uzmanları, 2024 yılının El Niño'nun zirve yapacağı yıl olduğunu ve etkilerinin 2025'e kadar sürebileceğini söylüyor. Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler, üye ülkeleri acil eylem planları hazırlamaya çağırırken, birçok Afrika ülkesinin bütçe kısıtlamaları ve siyasi istikrarsızlık nedeniyle hazırlık yapmakta zorlandığı belirtiliyor. Özellikle Nijer, Mali, Burkina Faso gibi Sahel ülkeleri hem güvenlik krizleri hem de iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele ediyor.
Küresel boyut: Gıda fiyatları ve göç
El Niño'nun Afrika'daki etkileri yalnızca kıtayla sınırlı kalmayacak. Afrika, dünya genelinde kakao, kahve, pamuk, maden gibi birçok emtianın önemli üreticisi. Kuraklık ve seller, bu ürünlerin arzını düşürerek küresel fiyatlar üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca iklim kaynaklı kitlesel göç hareketleri, Avrupa'ya yönelik düzensiz göçü artırabilir. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), iklim değişikliğinin 2050 yılına kadar Afrika'da 86 milyon insanı yerinden edebileceğini tahmin ediyor. El Niño, bu süreci hızlandırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afrika'da El Niño kaynaklı kuraklık ve gıda krizi, Türkiye'nin bölgeye yönelik ticari ve insani yardım politikalarını doğrudan etkileyebilir. Türkiye, özellikle Somali, Etiyopya ve Sudan'da tarım projeleri yürütüyor; bu ülkelerdeki olası mahsul kaybı, Türk şirketlerinin yatırımlarını riske atabilir. Ayrıca iklim kaynaklı göç dalgaları, Türkiye'nin zaten yoğun olan göç yükünü artırabileceği gibi, Doğu Afrika'da istikrarsızlığın derinleşmesi Türkiye'nin bölgedeki diplomatik nüfuzunu da zorlayabilir. Türkiye'nin erken uyarı sistemleri ve afet yönetimi tecrübesini Afrika ülkeleriyle paylaşması, hem insani yardım etkinliğini artırabilir hem de iki taraf arasındaki iş birliğini güçlendirebilir.
