Afganistan'ın kuzeydoğusundaki Badahşan vilayetinde, karla kaplı dağlarla çevrili izole bir köyde kadın çiftçiler, topluluklarının hayatta kalması için hayati bir rol üstleniyor. Taliban yönetiminin kadınların kamusal alandaki varlığını ciddi şekilde kısıtladığı bir dönemde, bu kadınlar tarım faaliyetleriyle hem ailelerinin geçimini sağlıyor hem de köy ekonomisinin ayakta kalmasına katkıda bulunuyor. Uzun süren savaş, kuraklık ve ekonomik krizin vurduğu bölgede, kadınların bu çabaları adeta bir cankurtaran halatı işlevi görüyor.
Zorlu koşullarda hayatta kalma mücadelesi
Badahşan, Afganistan'ın en yoksul ve en az gelişmiş bölgelerinden biri. Yıllardır süren çatışmalar ve son olarak Taliban'ın 2021'de yeniden iktidara gelmesiyle birlikte kadınlara yönelik kısıtlamalar arttı. Kadınların eğitim, çalışma ve kamusal alana katılımı büyük ölçüde engellenirken, kırsal alanlarda kadınlar tarım gibi geleneksel rollerle sınırlı kalmaya zorlanıyor. Ancak bu köydeki kadınlar, tarım arazilerinde çalışarak kendi tohumlarını ekiyor, sebze ve meyve yetiştiriyor, hayvancılık yapıyor. Elde ettikleri ürünleri hem kendi ihtiyaçları için kullanıyor hem de yerel pazarlarda satarak aile bütçesine katkıda bulunuyor.
Kadınların bu çabaları, özellikle kış aylarında köyün temel gıda ihtiyacını karşılamada kritik önem taşıyor. Ulaşımın zor olduğu bu dağlık bölgede dışarıdan gıda temini hem pahalı hem de güvencesiz. Kadın çiftçiler, sera ve sulama sistemleri kurarak üretimi artırmaya çalışıyor. Uluslararası yardım kuruluşlarının desteğiyle bazı kooperatifler kurulmuş durumda. Ancak sürekli kuraklık tehdidi, tohum ve gübre eksikliği, pazarlara erişim zorluğu gibi sorunlar devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Afganistan'da kadınların durumu
Bu durum, Afganistan'da Taliban yönetimi altında kadınların karşı karşıya olduğu zorlukların bir yansıması. Birleşmiş Milletler ve insan hakları örgütleri, Taliban'ın kadınlara yönelik ayrımcı politikalarını kınarken, kırsal bölgelerde kadınların hayatta kalma mücadelesi daha az görünür kalıyor. Bu örnek, uluslararası toplumun Afganistan'a yönelik insani yardım ve kalkınma politikalarında kadınların rolünü vurguluyor. Ayrıca bölgesel istikrarsızlık, komşu ülkeler Pakistan, İran ve Orta Asya cumhuriyetlerini de etkiliyor. Göç ve güvenlik endişeleri, bu durumun sadece Afganistan'ı değil tüm bölgeyi ilgilendirdiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Afganistan'daki kadın çiftçilerin durumu, Türkiye'nin bölgeye yönelik politikaları açısından birkaç noktada önem taşıyor. Öncelikle, Türkiye Afganistan'da insani yardım ve kalkınma projeleri yürüten ülkelerden biri. Kadınların tarımsal üretime katılımı, kırsal kalkınma ve gıda güvenliği alanlarında Türkiye'nin deneyimleri ve teknik desteği değerlendirilebilir. Ayrıca Afganistan'daki istikrarsızlık, düzensiz göç ve güvenlik sorunlarına yol açarak Türkiye'yi de etkileyebilir. Bu nedenle Afgan kadınlarının güçlendirilmesi, sadece insani bir mesele değil aynı zamanda bölgesel istikrar ve Türkiye'nin çıkarları açısından da stratejik bir konudur.
