ABD yönetimi, İsrail'e yıllardır sürdürülen askeri yardım programını sonlandırmaya hazırlanıyor. Ancak uzmanlara göre, yardımın kesilmesi yerine getirilmesi planlanan yeni düzenleme, mevcut durumdan çok daha tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Gazze'de 40 binden fazla sivilin ölümüne yol açan saldırılar, Lübnan'ın işgali ve İran'la yaşanan savaşın ardından Amerikan kamuoyunda İsrail'e destek tarihin en düşük seviyesine geriledi. Bu nedenle Washington, İsrail'e doğrudan askeri yardımı kesme kararı alırken, bunun yerine İsrail'in kendi savunma sanayisini güçlendirmesi için devreye sokulacak bir fon sistemi üzerinde çalışıyor.
Arka plan: Yardımın dönüşümü
ABD, İsrail'e her yıl 3,8 milyar dolar askeri yardım sağlıyor. Bu yardımın büyük kısmı, İsrail'in Amerikan silahlarını satın alması için kullanılıyor. Ancak son yıllarda İsrail'in kendi silah teknolojisini geliştirmesiyle birlikte, bu yardımın bir kısmının İsrail savunma şirketlerine aktarılması gündeme geldi. Planlanan yeni düzenlemede, yardımın tamamen kesilmeyip İsrail'in ABD'den teknoloji transferi yapmasına olanak tanıyan bir mekanizmaya dönüştürülmesi öngörülüyor.
Bu değişiklik, aslında İsrail'in bağımsız bir askeri güç haline gelmesini hızlandıracak. İsrail şu anda dünyanın en büyük silah ihracatçıları arasında yer alıyor ve kendi geliştirdiği sistemlerle (Iron Dome, Iron Beam gibi) tanınıyor. ABD yardımının kesilmesi, İsrail'in bu alandaki yatırımlarını daha da artırmasına yol açacak.
Bölgesel ve küresel boyut
ABD'nin bu hamlesi, Ortadoğu'daki güç dengelerini derinden etkileyebilir. İsrail'in askeri kapasitesinin artması, bölgedeki Arap ülkeleri ve İran tarafından bir tehdit olarak algılanacak. Özellikle İran'la yaşanan savaşın ardından, İsrail'in elindeki gelişmiş silahların sayısı ve kalitesi artarsa, bu durum yeni bir silahlanma yarışını tetikleyebilir.
Filistin topraklarında ise durum daha da karmaşık hale gelebilir. İsrail'in kendi silahlarını üretmesi, işgal altındaki Batı Şeria ve Gazze'deki yerleşimci şiddetini artırabilir. ABD'nin bu kararı, bölgedeki ateşkes çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destek ve İsrail ile inişli çıkışlı ilişkileri nedeniyle bu gelişmeyi yakından takip ediyor. ABD'nin İsrail'e yardımı sonlandırması Ankara tarafından olumlu karşılanabilir, ancak yerine getirilen sistem İsrail'in savunma sanayisini güçlendirirse, bu Türkiye için bölgesel bir tehdit oluşturabilir. Özellikle Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve Kıbrıs sorunu bağlamında, İsrail'in askeri kapasitesinin artması, Türkiye'nin çıkarlarıyla çelişebilir. Ayrıca bu durum, Türkiye'nin kendi savunma sanayisinde daha fazla yatırım yapmasını gerektirecek bir rekabet ortamı yaratabilir.
