ABD'nin İran'a yönelik son hava saldırıları, Hürmüz Boğazı'nın kıyısındaki tüneller, köprüler ve diğer kritik altyapıyı hedef alarak Washington'un Tahran'a karşı stratejisini değiştirdiğine işaret ediyor. Uzmanlar, bu saldırıların savaşı genişletme riski taşıdığını ve bölgesel güç dengelerini altüst edebileceğini belirtiyor. Saldırılar, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin durma noktasına geldiği bir dönemde gerçekleşti.
Gelişmenin Arka Planı
Son saldırılar, ABD'nin İran'a yönelik askeri müdahalesinde yeni bir aşamayı temsil ediyor. Daha önceki saldırılar genellikle deniz hedeflerine veya kıyı bölgelerine odaklanmışken, şimdi iç kesimlerdeki stratejik noktalar hedef alınıyor. Bu durum, Washington'un Tahran'ı zayıflatma ve nükleer müzakerelerde elini güçlendirme çabası olarak yorumlanıyor.
İran ise bu saldırılara füze ve drone programını hızlandırarak yanıt verdi. ABD'ye ait askeri üslerin bulunduğu Körfez ülkeleri alarm durumuna geçerken, bölgedeki Amerikan varlığı da artırıldı. Saldırıların ekonomik boyutu da dikkat çekiyor: Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatında ciddi aksamalar yaşanıyor, bu da küresel petrol fiyatlarını yukarı çekiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Ortadoğu'nun zaten kırılgan olan dengesini daha da sarsıyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ABD müttefikleri, doğrudan çatışmanın içine çekilmekten çekinirken, İran'a yakın grupların (Hizbullah, Husiler) bölgedeki faaliyetleri artıyor. Rusya ve Çin ise ABD'yi 'provokasyon' yapmakla suçluyor ve tarafları itidal çağrısında bulunuyor.
BM Güvenlik Konseyi'nde acil toplantı talepleri artarken, diplomatik çözüm umutları giderek azalıyor. Avrupa Birliği, tansiyonun düşürülmesi için arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor ancak ABD'nin 'maksimum baskı' politikası, İran'ı daha da radikalleştirme riski taşıyor. Uzmanlar, savaşın genişlemesi halinde Ortadoğu'da insani krizin derinleşeceği ve başta Irak, Suriye olmak üzere komşu ülkelerin istikrarının tehdit altına gireceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'yi iki açıdan yakından ilgilendiriyor. Birincisi, savaşın genişlemesi enerji arz güvenliğini tehdit ediyor. Türkiye'nin ithal ettiği petrolün önemli kısmı Körfez ülkelerinden geliyor. Hürmüz Boğazı'nın güvenliği risk altına girdiğinde enerji maliyetleri artabilir. İkincisi, terörle mücadele ve sınır güvenliği: İran-Irak hattındaki istikrarsızlık, PKK gibi örgütlerin faaliyetlerini artırmasına yol açabilir. Ayrıca, ABD'nin bölgede artan askeri varlığı, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri operasyonlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, bu nedenle hem Tahran'la hem Washington'la dengeli bir diplomatik çizgi izlemeye çalışıyor.
